Chapter 6 -Research proposal and report writing
Research Topic
A research topic is a specific subject, issue, or problem selected by a researcher for investigation and study. It gives the researcher a clear idea about what to study, whom to study, and in which area the study will be conducted.
In very simple words
A research topic is simply the subject that we want to study through research.
For example:
If a researcher wants to study why employees leave their jobs, the research topic could be:
“Factors Affecting Employee Turnover in Commercial Banks of Nepal.”
Characteristics of a Good Research Topic
- Clear – It should be easy to understand.
- Specific – It should not be too broad.
- Relevant – It should be related to the field of study.
- Researchable – Information and data should be available.
- Interesting – It should be interesting to the researcher.
- Manageable – It should be possible to complete within available time and resources.
- Original – It should provide some new or useful knowledge.
- Problem-oriented – It should focus on a particular issue or problem.
- Feasible – The researcher should have access to required data and resources.
- Ethical – The research should be possible without violating ethical principles.
Importance of a Research Topic
- Provides direction to the research.
- Helps to identify the research problem.
- Helps in setting research objectives.
- Guides the literature review.
- Helps select an appropriate research methodology.
- Helps identify the required data and information.
- Makes the research focused and manageable.
- Helps determine the scope of the study.
Example
Broad area: Human Resource Management
↓
Research topic: Employee Job Satisfaction
↓
Specific topic: “Factors Affecting Job Satisfaction of Employees in Commercial Banks of Nepal.”
Thus, a research topic is the starting point of a research study. It defines the particular subject or problem that the researcher intends to investigate systematically to obtain useful findings and knowledge.
अनुसन्धान विषय (Research Topic) भनेको के हो?
अनुसन्धान विषय भनेको अनुसन्धानकर्ताले अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्न छनोट गरेको निश्चित विषय, समस्या वा क्षेत्र हो। यसले अनुसन्धान के विषयमा गरिने हो भन्ने स्पष्ट गर्छ।
सरल भाषामा
Research Topic भनेको हामीले अनुसन्धानमार्फत अध्ययन गर्न चाहेको विषय हो।
उदाहरण:
यदि विद्यार्थीहरूले कलेजमा किन नियमित उपस्थिति जनाउँदैनन् भन्ने अध्ययन गर्न चाहियो भने अनुसन्धान विषय हुन सक्छ:
“कलेजका विद्यार्थीहरूको अनुपस्थितिलाई प्रभाव पार्ने तत्वहरू”
राम्रो अनुसन्धान विषयका विशेषताहरू
- स्पष्ट हुनुपर्छ।
- विशिष्ट हुनुपर्छ।
- सम्बन्धित हुनुपर्छ।
- अनुसन्धान गर्न सकिने हुनुपर्छ।
- अनुसन्धानकर्तालाई रुचि भएको हुनुपर्छ।
- उपलब्ध समय र स्रोतअनुसार व्यवहारिक हुनुपर्छ।
- आवश्यक तथ्याङ्क तथा सूचना उपलब्ध हुनुपर्छ।
- विषय धेरै व्यापक वा धेरै साँघुरो हुनु हुँदैन।
- यसले कुनै समस्या वा प्रश्नलाई सम्बोधन गर्नुपर्छ।
- अनुसन्धानबाट उपयोगी ज्ञान प्राप्त हुने हुनुपर्छ।
अनुसन्धान विषयको महत्त्व
- अनुसन्धानलाई दिशा प्रदान गर्छ।
- अनुसन्धान समस्या पहिचान गर्न सहयोग गर्छ।
- अनुसन्धानका उद्देश्य निर्धारण गर्न सहयोग गर्छ।
- Literature Review गर्न सजिलो हुन्छ।
- उपयुक्त Research Methodology छनोट गर्न सहयोग गर्छ।
- आवश्यक तथ्याङ्क र सूचना पहिचान गर्न मद्दत गर्छ।
- अनुसन्धानलाई केन्द्रित र व्यवस्थित बनाउँछ।
- अनुसन्धानको सीमा (Scope) निर्धारण गर्न सहयोग गर्छ।
उदाहरण
व्यापक क्षेत्र: मानव संसाधन व्यवस्थापन
↓
अनुसन्धान क्षेत्र: कर्मचारी सन्तुष्टि
↓
अनुसन्धान विषय: “वाणिज्य बैंकका कर्मचारीहरूको कार्य सन्तुष्टिलाई प्रभाव पार्ने तत्वहरू”
यसर्थ, अनुसन्धान विषय अनुसन्धानको प्रारम्भिक आधार हो। यसले अनुसन्धानकर्ताले कुन विषय, समस्या वा क्षेत्रमा व्यवस्थित रूपमा अध्ययन गर्ने भन्ने स्पष्ट गर्दछ।
The image explains “Factors to be considered while selecting a research topic.” In simple words, before choosing a research topic, a researcher should think about the following seven factors:
1. Brainstorming
The researcher should think of several possible topics before selecting one. Write down different ideas and consider which one can be researched properly.
Example: If you are interested in banking, you may think of topics like credit risk, profitability, customer satisfaction, digital banking, etc.
2. Deep Interest
The researcher should select a topic in which they have strong personal interest. Research takes considerable time and effort, so interest helps the researcher remain motivated.
Example: If you are interested in women entrepreneurship, researching women entrepreneurs will be easier and more enjoyable.
3. Knowledge of General Background
The researcher should have some basic knowledge about the topic. This helps in understanding the research problem, finding information, and developing objectives.
Example: Before researching “Credit Risk Management,” you should have a basic understanding of credit and banking.
4. Worth
The selected topic should be useful and meaningful. Research should contribute something to society, an organization, students, policymakers, or future researchers.
Example: Research on “Customer Satisfaction with Digital Banking” may help banks improve their services.
5. Manageable
The topic should be possible to complete within the available time, money, data, and resources. A topic that is too broad may be difficult to handle.
Example: “Impact of Banking on the World Economy” is too broad, while “Impact of Digital Banking on Customer Satisfaction in Selected Commercial Banks of Nepal” is more manageable.
6. Flexible
The topic should allow the researcher to make necessary changes or modifications during the research process if required.
For example, if sufficient data cannot be obtained from one group of respondents, the researcher may modify the population or study area.
7. Make a List of Keywords
The researcher should identify important words related to the topic. These keywords help in searching books, journals, articles, previous studies, and other sources.
Example: For a topic on digital banking, keywords may include:
- Digital banking
- Mobile banking
- Customer satisfaction
- E-banking
- Online banking
- Service quality
In short
A good research topic should be interesting, knowledgeable, useful, manageable, and flexible, and the researcher should brainstorm ideas and identify relevant keywords before finalizing the topic.
अनुसन्धानको विषय छनोट गर्दा विचार गर्नुपर्ने कुराहरू
अनुसन्धानका लागि उपयुक्त Research Topic (अनुसन्धान विषय) छनोट गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विषय छनोट गर्दा निम्न ७ कुरालाई ध्यान दिनुपर्छ।
१. Brainstorming (विचार मन्थन)
अनुसन्धान विषय छनोट गर्नुअघि अनुसन्धानकर्ताले धेरै सम्भावित विषयहरूबारे सोच्नुपर्छ र ती विषयहरूको सूची बनाउनुपर्छ। त्यसपछि सबैभन्दा उपयुक्त विषय छनोट गर्नुपर्छ।
उदाहरण: बैंकिङ क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्ने हो भने—Credit Risk, Profitability, Customer Satisfaction, Digital Banking आदि विषयबारे सोच्न सकिन्छ।
२. Deep Interest (गहिरो रुचि)
अनुसन्धानकर्तालाई विषयमा गहिरो रुचि हुनुपर्छ। अनुसन्धान लामो समयसम्म गर्नुपर्ने भएकाले रुचि भएको विषयमा काम गर्दा उत्साह र लगनशीलता कायम रहन्छ।
उदाहरण: महिला उद्यमशीलतामा रुचि छ भने Women Entrepreneurship सम्बन्धी अनुसन्धान गर्न सकिन्छ।
३. Knowledge of General Background (सामान्य पृष्ठभूमिको ज्ञान)
अनुसन्धानकर्तालाई छनोट गरिएको विषयको सामान्य तथा आधारभूत ज्ञान हुनुपर्छ। यसले समस्या पहिचान गर्न, उद्देश्य बनाउन र आवश्यक सूचना खोज्न सजिलो हुन्छ।
उदाहरण: Credit Risk Management मा अनुसन्धान गर्नुअघि Credit र Banking सम्बन्धी आधारभूत ज्ञान हुनुपर्छ।
४. Worth (महत्त्व/उपयोगिता)
अनुसन्धानको विषय महत्त्वपूर्ण र उपयोगी हुनुपर्छ। अनुसन्धानबाट प्राप्त नतिजाले समाज, संस्था, व्यवसाय, नीति निर्माता वा भविष्यका अनुसन्धानकर्तालाई केही फाइदा पुग्नुपर्छ।
उदाहरण: Digital Banking ले Customer Satisfaction मा पार्ने प्रभाव सम्बन्धी अनुसन्धानले बैंकलाई सेवा सुधार गर्न सहयोग गर्न सक्छ।
५. Manageable (व्यवस्थापन गर्न सकिने)
विषय समय, खर्च, जनशक्ति, तथ्याङ्क र स्रोत–साधनका आधारमा पूरा गर्न सकिने हुनुपर्छ। धेरै ठूलो वा अत्यधिक व्यापक विषय छनोट गर्नु हुँदैन।
उदाहरण:
❌ “Impact of Banking on World Economy” — धेरै व्यापक।
✅ “Impact of Digital Banking on Customer Satisfaction of Selected Commercial Banks in Nepal” — तुलनात्मक रूपमा व्यवस्थापन गर्न सकिने।
६. Flexible (लचिलो)
अनुसन्धानको विषय आवश्यकताअनुसार केही परिवर्तन वा परिमार्जन गर्न सकिने हुनुपर्छ। अनुसन्धानका क्रममा समस्या आएमा विषयको क्षेत्र, नमुना वा अन्य पक्षलाई आवश्यकताअनुसार समायोजन गर्न सकिन्छ।
७. Make a List of Keywords (मुख्य शब्दहरूको सूची बनाउने)
छनोट गरिएको विषयसँग सम्बन्धित मुख्य शब्दहरू (Keywords) को सूची बनाउनुपर्छ। यसले पुस्तक, जर्नल, लेख तथा अघिल्ला अनुसन्धानहरू खोज्न सजिलो हुन्छ।
उदाहरण: Digital Banking विषयका Keywords:
- Digital Banking
- Mobile Banking
- Customer Satisfaction
- E-Banking
- Online Banking
- Service Quality
छोटोमा सम्झने तरिका
Brainstorming → Interest → Knowledge → Worth → Manageable → Flexible → Keywords
अर्थात्, राम्रो अनुसन्धान विषय रुचिकर, ज्ञानमा आधारित, उपयोगी, व्यवस्थापन गर्न सकिने र लचिलो हुनुपर्छ
Meaning of Research Proposal
A research proposal is a written plan for a research study. It explains what the researcher wants to study, why the study is important, and how the research will be done.
In simple words, a research proposal is like a roadmap of research. It gives a clear idea about the research topic, problem, objectives, methods of collecting data, and expected results.
It is prepared before starting the actual research. It helps the researcher conduct the study in a proper, systematic, and organized way.
Therefore, a research proposal is a plan that tells what to research, why to research, and how to research.
अनुसन्धान प्रस्ताव (Research Proposal)
अनुसन्धान प्रस्ताव भनेको अनुसन्धान सुरु गर्नुभन्दा अगाडि तयार गरिने अनुसन्धानको लिखित योजना हो। यसमा अनुसन्धानकर्ताले के विषयमा अनुसन्धान गर्ने, किन गर्ने र कसरी गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिन्छ।
सरल भाषामा भन्नुपर्दा, अनुसन्धान प्रस्ताव भनेको अनुसन्धानको नक्सा वा मार्गचित्र हो। यसले अनुसन्धानलाई व्यवस्थित र सही तरिकाले अगाडि बढाउन सहयोग गर्छ।
अनुसन्धान प्रस्तावमा सामान्यतया अनुसन्धानको विषय, समस्याको विवरण, उद्देश्य, अनुसन्धान प्रश्न, अध्ययनको महत्त्व, सम्बन्धित साहित्य र अनुसन्धान विधि आदिको जानकारी दिइन्छ।
यो प्रस्ताव वास्तविक अनुसन्धान सुरु गर्नुभन्दा पहिले तयार गरिन्छ। यसले अनुसन्धानको योजना स्पष्ट पार्नुका साथै अनुसन्धान सम्भव छ कि छैन भन्ने कुरा बुझ्न पनि सहयोग गर्छ।
निष्कर्षमा, अनुसन्धान प्रस्ताव भनेको के अनुसन्धान गर्ने, किन गर्ने र कसरी गर्ने भन्ने कुरा समेटिएको अनुसन्धानको लिखित योजना हो।
Purposes of Research Proposal
A research proposal is a written plan that explains what research will be conducted, why it is needed, and how it will be conducted. The main purposes of a research proposal are:
1. To Provide Information
The proposal provides information about the research topic, problem, objectives, scope, and methodology. It helps others understand what the researcher intends to study.
2. To Prepare a Plan
It acts as a roadmap for the research. It clearly describes what will be done, how it will be done, what data will be collected, and how the data will be analyzed.
3. To Justify Rationale
The proposal explains why the research is necessary and important. It shows the reasons for selecting the research problem and the expected usefulness of the study.
4. To Form a Base for Contract
A research proposal can provide a basis for an agreement or contract between the researcher and the research organization, supervisor, or funding agency regarding the work to be carried out.
5. To Remind the Researcher
The proposal helps the researcher remember the objectives, activities, methods, and limitations of the study and keeps the research focused on the planned work.
6. To Inform About Research Methodology
It explains how the research will be conducted, including research design, population, sample, data sources, data collection methods, and data analysis techniques.
In simple words:
The main purpose of a research proposal is to provide information, make a research plan, justify the study, establish an agreement, guide the researcher, and explain the research methodology.
अनुसन्धान प्रस्तावनाका उद्देश्यहरू
(Purposes of Research Proposal)
अनुसन्धान प्रस्तावना भनेको अनुसन्धान गर्नुअघि तयार गरिने लिखित योजना हो। यसले अनुसन्धान केका लागि, किन र कसरी गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट गर्दछ। अनुसन्धान प्रस्तावनाका मुख्य उद्देश्यहरू निम्न छन्:
१. जानकारी दिनु (To Provide Information)
अनुसन्धान प्रस्तावनाले अनुसन्धानको विषय, समस्या, उद्देश्य, क्षेत्र र विधि सम्बन्धी आवश्यक जानकारी प्रदान गर्दछ। यसबाट अनुसन्धानकर्ताले के अध्ययन गर्न लागेको हो भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ।
२. योजना तयार गर्नु (To Prepare Plan)
अनुसन्धान प्रस्तावनाले अनुसन्धानको सम्पूर्ण कार्ययोजना तयार गर्न मद्दत गर्छ। यसमा कुन काम कहिले र कसरी गर्ने, तथ्याङ्क कसरी सङ्कलन गर्ने र विश्लेषण कसरी गर्ने भन्ने उल्लेख गरिन्छ।
३. अनुसन्धानको औचित्य पुष्टि गर्नु (To Justify Rationale)
प्रस्तावनाले अनुसन्धान किन आवश्यक छ र किन यो विषय छनोट गरिएको हो भन्ने कुरा स्पष्ट गर्दछ। यसले अनुसन्धानको आवश्यकता र महत्त्व पुष्टि गर्छ।
४. सम्झौताको आधार तयार गर्नु (To Form Base for Contract)
अनुसन्धान प्रस्तावना अनुसन्धानकर्ता र संस्था, सुपरभाइजर वा अनुसन्धानलाई सहयोग गर्ने निकायबीच सम्झौता गर्न आधार बन्न सक्छ। यसले अनुसन्धानमा गरिने काम र जिम्मेवारी स्पष्ट पार्छ।
५. अनुसन्धानकर्तालाई सम्झाउन सहयोग गर्नु (To Remind the Researcher)
प्रस्तावनाले अनुसन्धानकर्तालाई अनुसन्धानका उद्देश्य, योजना, विधि र कार्यहरू सम्झाइरहन मद्दत गर्छ। यसले अनुसन्धानलाई निर्धारित दिशाबाट विचलित हुन दिँदैन।
६. अनुसन्धान विधिबारे जानकारी दिनु (To Inform About Research Methodology)
प्रस्तावनाले अनुसन्धान कसरी सञ्चालन गरिनेछ भन्ने जानकारी दिन्छ। यसमा अनुसन्धान डिजाइन, जनसंख्या, नमुना छनोट, तथ्याङ्क सङ्कलन तथा विश्लेषणका विधिहरू उल्लेख गरिन्छ।
छोटोमा
अनुसन्धान प्रस्तावनाको मुख्य उद्देश्य जानकारी दिनु, योजना बनाउनु, अनुसन्धानको औचित्य पुष्टि गर्नु, सम्झौताको आधार तयार गर्नु, अनुसन्धानकर्तालाई मार्गदर्शन गर्नु र अनुसन्धान विधिबारे जानकारी दिनु हो।
Types of Research Proposal
1. Solicited Proposal
Meaning
An External Solicited Proposal is a research proposal prepared and submitted in response to a request or invitation from an outside organization, agency, institution, or funding body.
In simple words, an external organization asks researchers to submit proposals, and the researcher prepares a proposal according to the organization's requirements.
Main Features
- It is prepared at the request of an external organization.
- The research topic or area may be specified by the organization.
- The proposal must follow the organization's guidelines and requirements.
- It may be prepared to obtain research funding or a research contract.
- The organization evaluates the submitted proposals and selects the most suitable one.
Example
Suppose the Ministry of Education announces:
"Research proposals are invited to study the quality of higher education in Nepal."
A researcher prepares a proposal entitled:
"A Study on the Quality of Higher Education in Nepal"
and submits it to the Ministry according to its requirements.
This is an External Solicited Proposal because the proposal was prepared in response to an external organization's request.
2. Unsolicited Proposal
Meaning
An Unsolicited Proposal is a research proposal prepared and submitted without any formal request or invitation from the organization.
In simple words, the researcher develops a research idea independently and approaches an organization or institution with the proposal.
Main Features
- No organization has formally requested the proposal.
- The researcher identifies the research problem independently.
- The researcher usually selects the research topic.
- It reflects the researcher's own idea, interest, or initiative.
- It may be submitted to an organization for approval, cooperation, or financial support.
- It can introduce a new or innovative research idea.
Example
Suppose a college has not asked for any research proposal. A teacher independently identifies problems in the quality of education and prepares a proposal entitled:
"Assessing the Quality of Education in Simara College: Challenges and Opportunities for Improvement."
The teacher submits the proposal to the college administration for approval.
This is an Unsolicited Proposal because the college did not request the proposal.
3. Academic Research Proposal
Meaning
An Academic Research Proposal is a formal research plan prepared by a student or researcher and submitted to a college, university, supervisor, or academic institution as part of an academic program.
It explains what the researcher wants to study, why the study is important, and how the research will be conducted.
Main Features
- It is prepared for an academic purpose.
- It is commonly required for thesis, dissertation, or research projects.
- It is submitted to a supervisor, department, college, or university.
- It normally includes the research problem, objectives, literature review, methodology, and references.
- Approval of the proposal is generally required before conducting the full research.
- It provides a clear roadmap for the research.
Major Contents
An academic research proposal generally contains:
- Title of the Study
- Background of the Study
- Statement of the Problem
- Objectives of the Study
- Research Questions/Hypotheses
- Literature Review
- Conceptual/Theoretical Framework
- Research Methodology
- Population and Sample
- Data Collection Methods
- Data Analysis Methods
- Scope and Limitations
- Significance of the Study
- References
Example
An MBS student wants to conduct a thesis on:
"Impact of Digital Banking on Customer Satisfaction of Commercial Banks in Nepal."
The student prepares a proposal explaining the research problem, objectives, literature review, research methodology, sample, data collection, and analysis methods and submits it to the college and supervisor.
This is an Academic Research Proposal.
Difference among the Three
| Basis | External Solicited Proposal | Unsolicited Proposal | Academic Research Proposal |
|---|---|---|---|
| Request | Requested by an external organization | Not requested | Required for an academic purpose |
| Topic | Often specified by the organization | Selected by researcher | Selected according to academic requirements |
| Main Purpose | To meet an external organization's research need | To present the researcher's own idea | To conduct academic research/thesis |
| Funding | May involve funding or a contract | May or may not involve funding | Usually related to academic research |
| Submitted to | External organization/agency | An organization or institution | College, university, or supervisor |
| Example | Ministry invites proposals on higher education | Researcher proposes a study on Simara College | MBS student submits a thesis proposal |
In short
External Solicited Proposal: Prepared because an external organization asks for it.
Unsolicited Proposal: Prepared because the researcher takes the initiative without being asked.
Academic Research Proposal: Prepared for academic research, thesis, or dissertation and submitted to a college or university.
Types of Research Proposal
१. External Solicited Proposal
२. Unsolicited Proposal
३. Academic Research Proposal
तपाईंले पठाउनुभएको पुस्तकको चित्रअनुसार Research Proposal लाई मुख्य रूपमा Solicited Proposal र Unsolicited Proposal मा विभाजन गरिएको छ। Unsolicited Proposal अन्तर्गत Academic Research Proposal पनि आउँछ। तल सरल तर विस्तृत रूपमा बुझाइएको छ।
१. External Solicited Proposal
(बाह्य रूपमा अनुरोध गरिएको अनुसन्धान प्रस्ताव)
अर्थ
कुनै बाह्य संस्था, सरकारी निकाय, NGO/INGO, donor agency, विश्वविद्यालय वा अन्य अनुसन्धान संस्थाले अनुसन्धान गर्नका लागि प्रस्ताव माग गरेपछि त्यसको जवाफमा अनुसन्धानकर्ताले तयार गर्ने प्रस्तावलाई External Solicited Proposal भनिन्छ।
अर्थात्, बाहिरी संस्थाले अनुसन्धान प्रस्ताव माग्छ र अनुसन्धानकर्ताले सो मागअनुसार प्रस्ताव तयार गरेर पेश गर्छ।
मुख्य विशेषताहरू
- प्रस्ताव बाह्य संस्थाको अनुरोधमा तयार गरिन्छ।
- अनुसन्धानको विषय वा क्षेत्र प्रायः सम्बन्धित संस्थाले तोकेको हुन्छ।
- प्रस्तावमा संस्थाले तोकेका आवश्यकताहरू पूरा गर्नुपर्छ।
- अनुसन्धानका लागि आर्थिक सहयोग (funding) प्राप्त गर्ने उद्देश्य पनि हुन सक्छ।
- प्रस्ताव छनोट भएपछि अनुसन्धानकर्ताले सम्झौताअनुसार अनुसन्धान सञ्चालन गर्छ।
उदाहरण
मानौं, नेपाल सरकारको कुनै मन्त्रालयले
“नेपालमा युवा बेरोजगारीको अवस्था अध्ययन गर्न इच्छुक अनुसन्धानकर्ताहरूबाट Research Proposal माग गरिन्छ” भनेर सूचना प्रकाशित गर्यो।
एक अनुसन्धानकर्ताले त्यसको आधारमा:
“A Study on Youth Unemployment in Nepal”
शीर्षकमा प्रस्ताव तयार गरी मन्त्रालयमा पेश गर्यो भने त्यो External Solicited Proposal हुन्छ।
अर्को सरल उदाहरण
कुनै NGO ले सूचना निकाल्यो:
“महिला उद्यमशीलताको विकाससम्बन्धी अनुसन्धानका लागि Research Proposal पेश गर्नुहोस्।”
अनुसन्धानकर्ताले NGO को मागअनुसार proposal तयार गरी पेश गर्छ भने त्यो External Solicited Proposal हो।
२. Unsolicited Proposal
(अनुरोध नगरिएको अनुसन्धान प्रस्ताव)
अर्थ
कुनै संस्था वा निकायले अनुसन्धान प्रस्ताव माग नगरेको अवस्थामा पनि अनुसन्धानकर्ताले आफ्नै रुचि, ज्ञान वा अनुसन्धानको आवश्यकताका आधारमा अनुसन्धान प्रस्ताव तयार गरी सम्बन्धित संस्था वा निकायमा पेश गर्छ भने त्यसलाई Unsolicited Proposal भनिन्छ।
अर्थात्, कसैले proposal नमागे पनि अनुसन्धानकर्ताले आफैं विषय छनोट गरेर proposal तयार गर्छ।
मुख्य विशेषताहरू
- कुनै बाह्य संस्थाले प्रस्ताव मागेको हुँदैन।
- अनुसन्धानकर्ता आफैंले अनुसन्धानको विषय छनोट गर्छ।
- अनुसन्धानको आवश्यकता र महत्त्व अनुसन्धानकर्ताले नै स्पष्ट गर्नुपर्छ।
- नयाँ विचार वा समस्यामा अनुसन्धान गर्न उपयोगी हुन्छ।
- संस्था वा donor बाट सहयोग प्राप्त गर्ने उद्देश्यले पनि पेश गर्न सकिन्छ।
- अनुसन्धानकर्ताको आफ्नो initiative महत्वपूर्ण हुन्छ।
उदाहरण
कुनै कलेजले अनुसन्धान प्रस्ताव मागेको छैन। तर एक शिक्षकले कलेजको शैक्षिक गुणस्तरबारे अध्ययन गर्न आवश्यक देखे।
उनले:
“Assessing the Quality of Education in Simara College: Challenges and Opportunities for Improvement”
भन्ने विषयमा आफैं research proposal तयार गरे र कलेज प्रशासनमा पेश गरे।
कलेजले proposal मागेको थिएन भने यो Unsolicited Proposal को उदाहरण हो।
सरल उदाहरण
एक अनुसन्धानकर्ताले समाजमा बढ्दै गएको महिला उद्यमशीलताको समस्या देखेर आफैं:
“Challenges of Women Entrepreneurship in Bara District”
शीर्षकमा proposal तयार गर्छन्। कुनै संस्थाले proposal मागेको थिएन भने यो Unsolicited Proposal हो।
३. Academic Research Proposal
(शैक्षिक अनुसन्धान प्रस्ताव)
अर्थ
विद्यार्थीले Bachelor, Master, MPhil वा PhD जस्ता शैक्षिक डिग्री पूरा गर्नका लागि विश्वविद्यालय, कलेज वा सम्बन्धित academic institution मा पेश गर्ने अनुसन्धान योजनालाई Academic Research Proposal भनिन्छ।
यसले विद्यार्थीले के विषयमा, किन, कसरी र कुन विधिबाट अनुसन्धान गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट गर्छ।
मुख्य उद्देश्य
Academic Research Proposal को मुख्य उद्देश्य:
- अनुसन्धान विषय स्पष्ट गर्नु।
- अनुसन्धान समस्या पहिचान गर्नु।
- अनुसन्धानका उद्देश्य निर्धारण गर्नु।
- अनुसन्धानको औचित्य देखाउनु।
- सम्बन्धित literature review प्रस्तुत गर्नु।
- अनुसन्धानको methodology बताउनु।
- अनुसन्धान सम्भव र व्यवस्थित छ भन्ने देखाउनु।
- Supervisor वा university बाट research approval प्राप्त गर्नु।
सामान्यतया समावेश हुने विषयहरू
Academic Research Proposal मा सामान्यतः:
- Title of the Study – अध्ययनको शीर्षक
- Background of the Study – अध्ययनको पृष्ठभूमि
- Statement of the Problem – समस्याको कथन
- Objectives of the Study – अध्ययनका उद्देश्य
- Research Questions/Hypotheses – अनुसन्धान प्रश्न/परिकल्पना
- Literature Review – साहित्य समीक्षा
- Conceptual/Theoretical Framework – अवधारणात्मक/सैद्धान्तिक ढाँचा
- Research Methodology – अनुसन्धान विधि
- Population and Sample – जनसंख्या तथा नमुना
- Data Collection Methods – तथ्याङ्क सङ्कलन विधि
- Data Analysis Method – तथ्याङ्क विश्लेषण विधि
- Scope and Limitations – क्षेत्र तथा सीमाहरू
- Expected Results/Significance – अपेक्षित परिणाम/महत्त्व
- References – सन्दर्भ सामग्री
उदाहरण
MBS को विद्यार्थीले thesis गर्नका लागि:
“Impact of Digital Banking on Customer Satisfaction of Commercial Banks in Nepal”
शीर्षकमा research proposal तयार गर्छ।
उसले proposal मा research problem, objectives, literature review, research methodology, sample, questionnaire, data analysis आदि उल्लेख गरेर कलेज/विश्वविद्यालय र supervisor समक्ष पेश गर्छ।
यो Academic Research Proposal हो।
तीनवटाबीचको मुख्य फरक
| आधार | External Solicited Proposal | Unsolicited Proposal | Academic Research Proposal |
|---|---|---|---|
| Proposal कसले माग्छ? | बाह्य संस्था/निकायले माग्छ | कसैले मागेको हुँदैन | University/College को academic requirement हुन्छ |
| विषय | प्रायः संस्थाले तोक्छ | अनुसन्धानकर्ताले छनोट गर्छ | विद्यार्थी/अनुसन्धानकर्ताले छनोट गर्छ |
| मुख्य उद्देश्य | बाह्य संस्थाको अनुसन्धान आवश्यकता पूरा गर्नु | आफ्नै अनुसन्धान विचार प्रस्तुत गर्नु | Academic degree/qualification पूरा गर्नु |
| Funding | प्रायः funding को सम्भावना हुन्छ | हुन सक्छ वा नहुन सक्छ | सामान्यतः academic research का लागि |
| उदाहरण | मन्त्रालयले युवा बेरोजगारीमा proposal माग्नु | अनुसन्धानकर्ताले आफैं महिला उद्यमशीलतामा proposal बनाउनु | MBS विद्यार्थीले thesis proposal पेश गर्नु |
Exam मा लेख्ने छोटो निष्कर्ष
External Solicited Proposal बाह्य संस्थाले अनुसन्धान प्रस्ताव माग गरेपछि तयार गरिन्छ। Unsolicited Proposal कुनै संस्थाले नमागे पनि अनुसन्धानकर्ताले आफ्नै पहलमा तयार गरी पेश गर्छ। Academic Research Proposal भने शैक्षिक डिग्री वा qualification पूरा गर्न विश्वविद्यालय वा कलेजमा पेश गरिने अनुसन्धानको लिखित योजना हो।
Structure of Research Proposal
A research proposal is a written plan that explains what the researcher intends to study, why the study is necessary, and how the research will be conducted. A good research proposal generally contains the following components:
1. Title
The title is the name of the research study. It should be clear, specific, concise, and related to the research problem.
Example:
“Impact of Digital Banking on Customer Satisfaction of Commercial Banks in Nepal.”
2. Background of the Study
The background provides general information about the research topic. It explains the situation, context, existing condition, and why the topic is important.
Example:
If the topic is digital banking, the background may discuss the growth of mobile banking, internet banking, digital payment systems, and their importance to bank customers.
3. Statement of the Problem
This section clearly describes the problem or issue that the research intends to investigate. It identifies what is unknown, unsatisfactory, or needs further study.
Example:
Although digital banking services are increasing, some customers may still face problems such as security concerns, technical difficulties, and poor service quality.
4. Theoretical Framework
The theoretical framework explains the theories and concepts that provide a foundation for the research. It shows how existing theories are related to the research problem and variables.
Example:
A study on customer satisfaction may use Service Quality Theory to explain the relationship between service quality and customer satisfaction.
5. Statement of Hypothesis
A hypothesis is a testable statement or prediction about the relationship between two or more variables.
Example:
“Digital banking service quality has a significant positive effect on customer satisfaction.”
Note: Not every research study requires a hypothesis, especially some qualitative studies.
6. Definition of Terminologies
This section defines the important terms and concepts used in the research so that readers understand them clearly and consistently.
Example:
- Digital Banking: Banking services provided through electronic or digital channels.
- Customer Satisfaction: The degree to which customers feel satisfied with the banking services received.
7. Significance of the Study
It explains who will benefit from the research and how the findings will be useful.
Example:
The study may be useful to:
- Bank managers for improving digital services.
- Customers for understanding available services.
- Policymakers for developing appropriate policies.
- Future researchers for further studies.
8. Limitations of the Study
Limitations are the constraints or weaknesses that may affect the research. They explain what the study cannot fully cover.
Examples:
- Limited time and budget.
- Small sample size.
- Limited geographical coverage.
- Difficulty in collecting primary data.
9. Research Methodology
Research methodology explains how the research will actually be conducted. According to the figure, it includes five major components:
i. Research Design
Research design is the overall plan or strategy for conducting the research.
Examples:
- Descriptive research design
- Exploratory research design
- Experimental research design
- Causal research design
ii. Population and Sample
Population means the entire group relevant to the research.
Sample means a smaller group selected from that population for the study.
Example:
If the research studies customers of commercial banks in Bara, all relevant bank customers may be the population, while 200 selected customers may be the sample.
iii. Instruments
Research instruments are the tools used to collect data.
Examples:
- Questionnaire
- Interview schedule
- Observation checklist
- Tests or scales
iv. Data Collection Strategy
This explains how, where, and from whom the data will be collected.
Data may be collected through:
- Questionnaires
- Interviews
- Observation
- Documents and reports
v. Analysis of Data
This explains how the collected data will be organized, processed, and interpreted.
Examples:
- Frequency
- Percentage
- Mean
- Standard deviation
- Correlation
- Regression
- Tables and charts
10. References
References provide a list of the books, journal articles, reports, websites, and other sources used in preparing the research proposal.
They should be presented according to a recognized referencing style, such as APA style.
Easy Exam Format
Structure of Research Proposal:
- Title – Name of the research
- Background – General information about the topic
- Statement of the Problem – Research problem to be investigated
- Theoretical Framework – Theories supporting the study
- Statement of Hypothesis – Testable prediction
- Definition of Terminologies – Meaning of important terms
- Significance of the Study – Importance and beneficiaries
- Limitations of the Study – Constraints of the research
- Research Methodology
- Research Design
- Population and Sample
- Instruments
- Data Collection Strategy
- Analysis of Data
- References – Sources used in the research proposal
In simple words: A research proposal moves from “What will I study?” → “Why will I study it?” → “How will I study it?” → “What sources will I use?”
अनुसन्धान प्रस्तावनाको संरचना
(Structure of Research Proposal)
अनुसन्धान प्रस्तावना भनेको अनुसन्धान गर्नुअघि तयार गरिने लिखित योजना हो। यसमा अनुसन्धान के विषयमा गर्ने, किन गर्ने र कसरी गर्ने भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिन्छ।
तपाईंले पठाउनुभएको पुस्तकअनुसार अनुसन्धान प्रस्तावनाका मुख्य संरचनाहरू निम्न छन्:
१. शीर्षक (Title)
अनुसन्धानको नाम वा विषयलाई शीर्षक भनिन्छ। शीर्षक छोटो, स्पष्ट र अनुसन्धानको विषयसँग सम्बन्धित हुनुपर्छ।
उदाहरण:
“नेपालका वाणिज्य बैंकमा डिजिटल बैंकिङले ग्राहक सन्तुष्टिमा पार्ने प्रभाव।”
२. अध्ययनको पृष्ठभूमि (Background of the Study)
यस भागमा अनुसन्धानको विषयसँग सम्बन्धित सामान्य जानकारी, वर्तमान अवस्था, समस्या र विषयको महत्त्व उल्लेख गरिन्छ।
उदाहरण:
डिजिटल बैंकिङको विकास, मोबाइल बैंकिङ तथा इन्टरनेट बैंकिङको प्रयोग र ग्राहकका लागि यसको महत्त्वबारे चर्चा गर्नु।
३. समस्याको कथन (Statement of the Problem)
यसमा अनुसन्धानले समाधान वा अध्ययन गर्न खोजेको मुख्य समस्या स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।
उदाहरण:
डिजिटल बैंकिङको प्रयोग बढ्दै गए पनि ग्राहकहरूले सुरक्षा समस्या, प्राविधिक समस्या तथा सेवाको गुणस्तरसम्बन्धी समस्या भोगिरहेका हुन सक्छन्।
४. सैद्धान्तिक ढाँचा (Theoretical Framework)
यसले अनुसन्धानलाई आधार दिने सम्बन्धित सिद्धान्त तथा अवधारणाहरू प्रस्तुत गर्दछ। अनुसन्धानमा प्रयोग हुने चरहरूबीचको सम्बन्ध बुझ्न यसले सहयोग गर्छ।
उदाहरण:
ग्राहक सन्तुष्टिको अध्ययनमा Service Quality Theory प्रयोग गर्न सकिन्छ।
५. परिकल्पनाको कथन (Statement of Hypothesis)
परिकल्पना भनेको अनुसन्धानमा परीक्षण गर्न खोजिएको दुई वा दुईभन्दा बढी चरबीचको सम्बन्धबारे गरिएको अनुमान वा भविष्यवाणी हो।
उदाहरण:
“डिजिटल बैंकिङ सेवाको गुणस्तरले ग्राहक सन्तुष्टिमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।”
६. पारिभाषिक शब्दहरूको परिभाषा (Definition of Terminologies)
अनुसन्धानमा प्रयोग भएका महत्त्वपूर्ण तथा प्राविधिक शब्दहरूको स्पष्ट अर्थ यस भागमा दिइन्छ।
उदाहरण:
- Digital Banking: डिजिटल माध्यमबाट प्रदान गरिने बैंकिङ सेवा।
- Customer Satisfaction: ग्राहकले प्राप्त गरेको सेवाबाट महसुस गर्ने सन्तुष्टिको स्तर।
७. अध्ययनको महत्त्व (Significance of the Study)
यसले अनुसन्धान किन महत्त्वपूर्ण छ र अनुसन्धानबाट कसलाई के फाइदा हुन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट गर्छ।
उदाहरण:
यस अनुसन्धानबाट:
- बैंक व्यवस्थापकलाई सेवा सुधार गर्न सहयोग पुग्छ।
- ग्राहकलाई राम्रो सेवा प्राप्त गर्न सहयोग हुन्छ।
- नीति निर्मातालाई नीति निर्माणमा सहयोग पुग्छ।
- भविष्यका अनुसन्धानकर्तालाई आधार प्राप्त हुन्छ।
८. अध्ययनका सीमाहरू (Limitations of the Study)
अनुसन्धान गर्दा देखिन सक्ने समय, बजेट, नमुना, क्षेत्र तथा तथ्याङ्कसम्बन्धी सीमितताहरू यस भागमा उल्लेख गरिन्छ।
उदाहरण:
- समय सीमित हुनु।
- बजेट सीमित हुनु।
- सानो नमुना प्रयोग गर्नु।
- अध्ययन निश्चित भौगोलिक क्षेत्रमा मात्र सीमित हुनु।
९. अनुसन्धान विधि (Research Methodology)
अनुसन्धान विधिले अनुसन्धान कसरी सञ्चालन गरिनेछ भन्ने कुरा बताउँछ। यसअन्तर्गत पाँच मुख्य पक्ष हुन्छन्।
i. अनुसन्धान डिजाइन (Research Design)
अनुसन्धान सञ्चालन गर्ने समग्र योजना वा ढाँचालाई अनुसन्धान डिजाइन भनिन्छ।
उदाहरण:
Descriptive, Exploratory, Experimental आदि।
ii. जनसंख्या तथा नमुना (Population and Sample)
जनसंख्या (Population): अनुसन्धानसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण समूह।
नमुना (Sample): जनसंख्याबाट अनुसन्धानका लागि छनोट गरिएको सानो समूह।
उदाहरण:
बारा जिल्लाका वाणिज्य बैंकका सबै ग्राहक जनसंख्या हुन् भने तीमध्ये छनोट गरिएका २०० ग्राहक नमुना हुन्।
iii. अनुसन्धानका उपकरणहरू (Instruments)
तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न प्रयोग गरिने साधन वा उपकरणहरूलाई अनुसन्धानका उपकरण भनिन्छ।
उदाहरण:
- प्रश्नावली (Questionnaire)
- अन्तर्वार्ता (Interview)
- अवलोकन सूची (Observation Checklist)
iv. तथ्याङ्क सङ्कलन रणनीति (Data Collection Strategy)
अनुसन्धानका लागि आवश्यक तथ्याङ्क कहाँबाट, कसरी र कसबाट सङ्कलन गर्ने भन्ने योजना हो।
उदाहरण:
- प्रश्नावली वितरण गर्ने।
- ग्राहकसँग अन्तर्वार्ता लिने।
- सम्बन्धित रिपोर्ट तथा दस्तावेज अध्ययन गर्ने।
v. तथ्याङ्कको विश्लेषण (Analysis of Data)
सङ्कलित तथ्याङ्कलाई व्यवस्थित, प्रशोधन, विश्लेषण र व्याख्या गर्ने प्रक्रियालाई तथ्याङ्क विश्लेषण भनिन्छ।
उदाहरण:
- प्रतिशत
- औसत (Mean)
- मानक विचलन (Standard Deviation)
- सहसम्बन्ध (Correlation)
- Regression
- तालिका तथा चार्ट
१०. सन्दर्भ सामग्री (References)
अनुसन्धान प्रस्तावना तयार गर्दा प्रयोग गरिएका पुस्तक, जर्नल, अनुसन्धान प्रतिवेदन, वेबसाइट तथा अन्य स्रोतहरूको सूचीलाई सन्दर्भ सामग्री भनिन्छ।
सन्दर्भहरू सामान्यतः APA Style जस्ता मान्य ढाँचामा लेखिन्छन्।
परीक्षामा सम्झन सजिलो तरिका
Research Proposal Structure:
- शीर्षक
- अध्ययनको पृष्ठभूमि
- समस्याको कथन
- सैद्धान्तिक ढाँचा
- परिकल्पनाको कथन
- पारिभाषिक शब्दहरूको परिभाषा
- अध्ययनको महत्त्व
- अध्ययनका सीमाहरू
- अनुसन्धान विधि
- अनुसन्धान डिजाइन
- जनसंख्या तथा नमुना
- अनुसन्धान उपकरण
- तथ्याङ्क सङ्कलन रणनीति
- तथ्याङ्क विश्लेषण
- सन्दर्भ सामग्री
Research Proposal
Title: Impact of Financial Literacy on Personal Financial Management of BBS Students
1. Title
Impact of Financial Literacy on Personal Financial Management of BBS Students
2. Background of the Study
Financial literacy means the knowledge and understanding of financial matters such as saving, budgeting, investment, interest, and borrowing. Personal financial management refers to planning and controlling income, expenditure, saving, and investment.
BBS students study accounting, finance, economics, and management. Therefore, they are expected to have basic financial knowledge. However, their financial knowledge may not always be reflected in their personal financial management practices. This study aims to examine the impact of financial literacy on the personal financial management of BBS students.
3. Statement of the Problem
Students make financial decisions regarding spending, saving, borrowing, and investment. Lack of financial knowledge may lead to unnecessary expenditure and poor saving practices. Therefore, this study focuses on the following problems:
- What is the level of financial literacy among BBS students?
- How do BBS students manage their personal finances?
- Is there a relationship between financial literacy and personal financial management?
- Does financial literacy affect students' financial management practices?
4. Theoretical Framework
The study is based on the idea that financial knowledge influences financial behavior.
Conceptual Framework:
Financial Literacy
↓
- Financial Knowledge
- Financial Awareness
- Financial Attitude
↓
Personal Financial Management
Financial literacy is the independent variable, while personal financial management is the dependent variable.
5. Statement of Hypothesis
H₀: Financial literacy has no significant impact on the personal financial management of BBS students.
H₁: Financial literacy has a significant positive impact on the personal financial management of BBS students.
6. Definition of Terminologies
Financial Literacy: The ability to understand and use financial information for making financial decisions.
Financial Knowledge: Understanding of saving, budgeting, interest, investment, credit, etc.
Financial Awareness: Awareness of financial products, services, risks, and financial planning.
Financial Attitude: An individual's attitude toward saving, spending, borrowing, and investment.
Personal Financial Management: Planning and controlling personal income, expenditure, saving, and investment.
7. Significance of the Study
The study will be useful to:
- BBS Students: To understand the importance of financial literacy and proper money management.
- Colleges: To identify students' financial knowledge and provide financial education.
- Teachers: To understand students' financial behavior.
- Researchers: To provide a reference for future studies on financial literacy.
- Financial Institutions: To understand the financial behavior of young people.
8. Limitations of the Study
- The study will be limited to selected BBS students.
- The sample size will be limited.
- The study will be conducted within a limited geographical area.
- The study will mainly depend on respondents' answers.
- Limited time and financial resources may affect the study.
- The findings may not represent all BBS students of Nepal.
9. Research Methodology
i. Research Design
The study will use a descriptive and analytical research design. The descriptive design will describe the level of financial literacy, while the analytical design will examine its relationship with personal financial management.
ii. Population and Sample
The population will consist of BBS students studying in selected colleges. A sample of 100 BBS students will be selected using a convenient sampling method.
iii. Instruments
A structured questionnaire will be used as the main instrument for collecting primary data. A five-point Likert scale may be used:
| Scale | Response |
|---|---|
| 1 | Strongly Disagree |
| 2 | Disagree |
| 3 | Neutral |
| 4 | Agree |
| 5 | Strongly Agree |
iv. Data Collection Strategy
Both primary and secondary data will be used.
Primary data: Collected from BBS students through questionnaires.
Secondary data: Collected from books, journals, articles, research reports, and relevant websites.
v. Analysis of Data
Collected data will be edited, coded, classified, and analyzed using appropriate statistical tools.
The following tools will be used:
- Frequency
- Percentage
- Mean
- Standard deviation
- Correlation analysis
- Regression analysis
The results will be presented through tables and charts.
10. References
- Kothari, C. R., & Garg, G. Research Methodology: Methods and Techniques.
- Sekaran, U., & Bougie, R. Research Methods for Business.
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior.
- Relevant books, journals, articles, and research reports.
अनुसन्धान प्रस्ताव (Research Proposal)
शीर्षक: बीबीएस विद्यार्थीहरूको व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनमा वित्तीय साक्षरताको प्रभाव
१. शीर्षक (Title)
बीबीएस विद्यार्थीहरूको व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनमा वित्तीय साक्षरताको प्रभाव
२. अध्ययनको पृष्ठभूमि (Background of the Study)
वित्तीय साक्षरता भन्नाले बचत, बजेट, लगानी, ब्याज, ऋण आदि वित्तीय विषयसम्बन्धी ज्ञान र बुझाइलाई जनाउँछ। व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन भन्नाले आफ्नो आम्दानी, खर्च, बचत तथा लगानीलाई योजनाबद्ध र व्यवस्थित रूपमा व्यवस्थापन गर्ने कार्यलाई जनाउँछ।
बीबीएस विद्यार्थीहरूले लेखाशास्त्र, वित्त, अर्थशास्त्र तथा व्यवस्थापनजस्ता विषयहरू अध्ययन गर्छन्। त्यसैले उनीहरूमा वित्तीय विषयको आधारभूत ज्ञान हुने अपेक्षा गरिन्छ। तर वित्तीय ज्ञान भए पनि त्यसलाई व्यक्तिगत जीवनमा प्रभावकारी रूपमा प्रयोग नगरेको हुन सक्छ। त्यसैले यस अध्ययनले बीबीएस विद्यार्थीहरूको वित्तीय साक्षरता र व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनबीचको सम्बन्ध तथा प्रभाव अध्ययन गर्न खोजेको छ।
३. समस्याको कथन (Statement of the Problem)
विद्यार्थीहरूले दैनिक जीवनमा खर्च, बचत, ऋण तथा लगानीसम्बन्धी विभिन्न वित्तीय निर्णयहरू गर्नुपर्छ। पर्याप्त वित्तीय ज्ञानको अभावमा अनावश्यक खर्च, कम बचत तथा कमजोर वित्तीय योजना हुन सक्छ।
यस अध्ययनले निम्न समस्याहरूको समाधान खोज्नेछ:
- बीबीएस विद्यार्थीहरूको वित्तीय साक्षरताको अवस्था कस्तो छ?
- बीबीएस विद्यार्थीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन कसरी गर्छन्?
- वित्तीय साक्षरता र व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनबीच सम्बन्ध छ कि छैन?
- वित्तीय साक्षरताले विद्यार्थीहरूको व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनमा प्रभाव पार्छ कि पार्दैन?
४. सैद्धान्तिक संरचना (Theoretical Framework)
यस अध्ययनमा वित्तीय साक्षरताले व्यक्तिको वित्तीय व्यवहारलाई प्रभाव पार्छ भन्ने अवधारणालाई आधार मानिएको छ।
अवधारणात्मक संरचना:
वित्तीय साक्षरता
↓
- वित्तीय ज्ञान
- वित्तीय सचेतना
- वित्तीय दृष्टिकोण
↓
व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन
यहाँ वित्तीय साक्षरता स्वतन्त्र चर (Independent Variable) र व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन आश्रित चर (Dependent Variable) हो।
५. परिकल्पना (Statement of Hypothesis)
H₀: वित्तीय साक्षरताले बीबीएस विद्यार्थीहरूको व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्दैन।
H₁: वित्तीय साक्षरताले बीबीएस विद्यार्थीहरूको व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण सकारात्मक प्रभाव पार्छ।
६. पारिभाषिक शब्दहरूको परिभाषा (Definition of Terminologies)
वित्तीय साक्षरता: वित्तीय विषयसम्बन्धी ज्ञान प्राप्त गरी त्यसलाई वित्तीय निर्णयमा प्रयोग गर्ने क्षमता हो।
वित्तीय ज्ञान: बचत, बजेट, ब्याज, लगानी, ऋण आदि सम्बन्धी ज्ञानलाई वित्तीय ज्ञान भनिन्छ।
वित्तीय सचेतना: वित्तीय सेवा, वित्तीय जोखिम तथा वित्तीय योजनाबारे रहेको जानकारी र सचेतनालाई वित्तीय सचेतना भनिन्छ।
वित्तीय दृष्टिकोण: बचत, खर्च, ऋण तथा लगानीप्रति व्यक्तिको सोच र दृष्टिकोणलाई वित्तीय दृष्टिकोण भनिन्छ।
व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन: व्यक्तिगत आम्दानी, खर्च, बचत तथा लगानीलाई योजनाबद्ध रूपमा व्यवस्थापन गर्ने प्रक्रियालाई व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापन भनिन्छ।
७. अध्ययनको महत्त्व (Significance of the Study)
यस अध्ययन निम्न पक्षका लागि उपयोगी हुनेछ:
- विद्यार्थीहरू: वित्तीय साक्षरता तथा उचित वित्तीय व्यवस्थापनको महत्त्व बुझ्न।
- कलेज: विद्यार्थीहरूको वित्तीय ज्ञानको अवस्था पहिचान गरी आवश्यक वित्तीय शिक्षा प्रदान गर्न।
- शिक्षकहरू: विद्यार्थीहरूको वित्तीय व्यवहार बुझ्न।
- अनुसन्धानकर्ता: भविष्यमा गरिने वित्तीय साक्षरतासम्बन्धी अध्ययनका लागि आधार बनाउन।
- वित्तीय संस्थाहरू: युवाहरूको वित्तीय व्यवहार बुझ्न।
८. अध्ययनका सीमाहरू (Limitations of the Study)
- अध्ययन चयन गरिएका बीबीएस विद्यार्थीहरूमा मात्र सीमित हुनेछ।
- नमुना आकार सीमित हुनेछ।
- अध्ययन निश्चित भौगोलिक क्षेत्रमा मात्र गरिनेछ।
- अध्ययन मुख्यतः उत्तरदाताले दिएको सूचनामा आधारित हुनेछ।
- समय र आर्थिक स्रोतको सीमितता रहनेछ।
- अध्ययनबाट प्राप्त निष्कर्ष सबै बीबीएस विद्यार्थीहरूमा पूर्ण रूपमा लागू नहुन सक्छ।
९. अनुसन्धान विधि (Research Methodology)
i. अनुसन्धान ढाँचा (Research Design)
यस अध्ययनमा वर्णनात्मक तथा विश्लेषणात्मक अनुसन्धान ढाँचा प्रयोग गरिनेछ। वर्णनात्मक विधिबाट विद्यार्थीहरूको वित्तीय साक्षरताको अवस्था वर्णन गरिनेछ भने विश्लेषणात्मक विधिबाट वित्तीय साक्षरता र व्यक्तिगत वित्तीय व्यवस्थापनबीचको सम्बन्ध तथा प्रभाव अध्ययन गरिनेछ।
ii. जनसंख्या तथा नमुना (Population and Sample)
यस अध्ययनको जनसंख्यामा चयन गरिएका कलेजमा अध्ययनरत बीबीएस विद्यार्थीहरू रहनेछन्। अध्ययनका लागि करिब १०० जना बीबीएस विद्यार्थीहरू नमुनाका रूपमा छनोट गरिनेछन्। नमुना छनोटका लागि सुविधाजनक नमुना छनोट विधि (Convenience Sampling) प्रयोग गरिनेछ।
iii. अनुसन्धानका साधन (Instruments)
प्राथमिक तथ्याङ्क सङ्कलनका लागि संरचित प्रश्नावली प्रयोग गरिनेछ। प्रश्नावलीमा पाँच-बिन्दु Likert Scale प्रयोग गर्न सकिन्छ।
| अंक | उत्तर |
|---|---|
| १ | पूर्ण रूपमा असहमत |
| २ | असहमत |
| ३ | तटस्थ |
| ४ | सहमत |
| ५ | पूर्ण रूपमा सहमत |
iv. तथ्याङ्क सङ्कलन रणनीति (Data Collection Strategy)
अध्ययनमा प्राथमिक र द्वितीयक दुवै प्रकारका तथ्याङ्क प्रयोग गरिनेछन्।
प्राथमिक तथ्याङ्क: बीबीएस विद्यार्थीहरूबाट प्रश्नावलीमार्फत सङ्कलन गरिनेछ।
द्वितीयक तथ्याङ्क: पुस्तक, जर्नल, अनुसन्धान लेख, प्रतिवेदन तथा सम्बन्धित वेबसाइटबाट सङ्कलन गरिनेछ।
v. तथ्याङ्क विश्लेषण (Analysis of Data)
सङ्कलित तथ्याङ्कलाई सम्पादन, वर्गीकरण र तालिकीकरण गरी आवश्यक सांख्यिकीय विधिबाट विश्लेषण गरिनेछ।
प्रयोग गरिने प्रमुख उपकरणहरू:
- आवृत्ति (Frequency)
- प्रतिशत (Percentage)
- औसत (Mean)
- मानक विचलन (Standard Deviation)
- सहसम्बन्ध विश्लेषण (Correlation Analysis)
- प्रतिगमन विश्लेषण (Regression Analysis)
प्राप्त नतिजालाई तालिका तथा आवश्यक चार्टमार्फत प्रस्तुत गरिनेछ।
१०. सन्दर्भ सामग्री (References)
- कोठारी, सी. आर. तथा गर्ग, जी. — अनुसन्धान पद्धति: विधि तथा प्रविधिहरू।
- सेकरन, यू. तथा बोउगी, आर. — Research Methods for Business।
- Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior।
- सम्बन्धित पुस्तक, जर्नल, अनुसन्धान लेख तथा प्रतिवेदनहरू।
Research Report – Meaning
A research report is a formal written document that presents the complete details of a research study. It explains what the researcher studied, why the study was conducted, how the research was carried out, what data was collected, what results were obtained, and what conclusions were reached.
In simple words, a research report is the written presentation of the research process and its findings.
Explanation
When a researcher completes a study, the information and findings need to be communicated to other people. A research report provides a systematic way of communicating this information. It presents the research problem, objectives, methodology, data, results, analysis, conclusion, and recommendations in an organized form.
A research report should be clear, systematic, objective, accurate, and based on evidence. It helps readers understand the research and assess the findings.
Example
Suppose a researcher studies “The Impact of Social Media on Students’ Academic Performance.” The research report will explain the purpose of the study, methods of collecting information from students, findings from the collected data, analysis of those findings, and the final conclusion.
Conclusion
Therefore, a research report is a systematic and formal written presentation of a research study, including its purpose, methods, findings, analysis, and conclusions.
अनुसन्धान प्रतिवेदन (Research Report) को अर्थ
अनुसन्धान प्रतिवेदन भनेको कुनै विषयमा गरिएको अनुसन्धानको उद्देश्य, विधि, तथ्याङ्क, प्राप्त नतिजा, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई व्यवस्थित र लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिएको दस्तावेज हो।
स्पष्ट व्याख्या
अनुसन्धान सम्पन्न भएपछि अनुसन्धानबाट प्राप्त भएका सबै महत्वपूर्ण जानकारी र निष्कर्षलाई अरू व्यक्तिहरूसमक्ष प्रस्तुत गर्न अनुसन्धान प्रतिवेदन तयार गरिन्छ। यसमा के विषयमा अनुसन्धान गरिएको हो, किन गरिएको हो, कसरी अनुसन्धान गरिएको हो, के तथ्याङ्क प्राप्त भयो र अनुसन्धानबाट के निष्कर्ष निकालियो भन्ने कुरा क्रमबद्ध रूपमा उल्लेख गरिन्छ।
अनुसन्धान प्रतिवेदन वस्तुनिष्ठ, स्पष्ट, व्यवस्थित, तथ्यमा आधारित र विश्वसनीय हुनुपर्छ।
उदाहरण
यदि “विद्यार्थीको शैक्षिक उपलब्धिमा सामाजिक सञ्जालको प्रभाव” विषयमा अनुसन्धान गरिएको छ भने, प्रतिवेदनमा अनुसन्धानको उद्देश्य, तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने विधि, प्राप्त नतिजा, नतिजाको विश्लेषण, निष्कर्ष र सुझावहरू समावेश गरिन्छ।
निष्कर्ष
यसरी, अनुसन्धान प्रतिवेदन भनेको अनुसन्धानको सम्पूर्ण प्रक्रिया र त्यसबाट प्राप्त निष्कर्षलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्ने लिखित दस्तावेज हो।
Content of a Research Report
Detailed Explanation for Students
The content of a research report refers to all the sections and information included in a research report. A research report is generally divided into three major parts:
- Preliminary Part
- Body of the Report
- Supplementary Section
A. Preliminary Part
The preliminary part comes at the beginning of the research report. It provides introductory and formal information about the research.
1. Title Page
The title page is the first page of the research report. It gives basic information about the research.
It generally includes:
- Title of the research
- Name of the researcher
- Name of the college/university or organization
- Degree or course for which the research is submitted
- Name of the supervisor
- Date or year of submission
Example:
“Impact of Social Media on the Academic Performance of University Students”
2. Recommendation Sheet
The recommendation sheet is a formal document prepared or signed by the supervisor or concerned authority.
It generally states that the research work has been completed under proper supervision and is suitable for submission or further evaluation.
In simple words: It is an official recommendation or approval for the research report.
3. Viva-Voce Sheet
A viva-voce sheet is related to the oral examination of the research report.
After completing the research, the researcher may have to explain and defend the research before a panel of teachers or examiners. The sheet records the result or approval of this examination.
In simple words: It is the formal record of the researcher’s viva-voce examination.
4. Acknowledgement
The acknowledgement is the section where the researcher expresses gratitude to the people and organizations that helped in completing the research.
The researcher may thank:
- Supervisor
- Teachers
- Respondents
- Institution
- Friends and family
- Organizations that provided information or support
Example:
“I would like to express my sincere gratitude to my supervisor for providing valuable guidance throughout this research.”
5. Executive Summary / Synopsis
The executive summary is a brief overview of the entire research report.
It normally includes:
- Research topic
- Research problem
- Objectives
- Methodology
- Major findings
- Main conclusions
- Important recommendations
It allows the reader to understand the main points of the research without reading the entire report.
In simple words: It is a short version of the whole research report.
6. Table of Contents
The table of contents provides a list of all major chapters, headings, and sections of the research report along with their page numbers.
For example:
Chapter
Topic
Page
1
Introduction
1
2
Review of Literature
8
3
Research Methodology
15
4
Data Presentation and Analysis
25
5
Summary and Conclusions
40
It helps readers find particular sections easily.
7. List of Tables and Figures
This section provides a separate list of all the tables, charts, graphs, diagrams, and figures used in the research report.
It usually includes:
- Table number
- Title of table
- Page number
- Figure/chart number
- Title of figure or chart
- Page number
This makes it easier for readers to locate statistical information and visual presentations.
B. Body of the Report
The body of the report is the main part of the research report. It contains the actual research work and is usually divided into different chapters.
1. Introduction
The introduction introduces the research topic and explains the background and purpose of the study.
It generally includes:
- Background of the study
- Statement of the research problem
- Research objectives
- Research questions
- Significance of the study
- Scope and limitations
- Definition of important terms
Purpose: It tells the reader what the research is about and why it is important.
2. Review of Literature
The review of literature presents information from previous research, books, journals, articles, reports, and other relevant sources.
The researcher studies previous works to:
- Understand the research topic
- Identify what has already been studied
- Find gaps in previous research
- Develop a theoretical or conceptual basis
- Avoid unnecessary duplication
In simple words: It explains what other researchers have already said or discovered about the topic.
3. Research Methodology
Research methodology explains how the research was conducted.
It may include:
- Research design
- Population of the study
- Sample and sampling method
- Sources of data
- Data collection methods
- Research instruments, such as questionnaires or interviews
- Data processing and analysis methods
Example:
If a researcher wants to study students’ use of social media, they may select 100 students as a sample and collect information through questionnaires.
In simple words: Methodology explains the methods and procedures used to conduct the research.
4. Data Presentation and Analysis
This section presents the data collected during the research and analyzes it.
Data can be presented through:
- Tables
- Graphs
- Charts
- Percentages
- Diagrams
After presenting the data, the researcher analyzes it to identify important patterns and findings.
Example:
If 70 out of 100 students use social media for more than two hours per day:
70% of students use social media for more than two hours daily.
The researcher can then analyze what this finding means in relation to the research objectives.
In simple words: This section explains what data was collected and what the data shows.
5. Summary and Conclusions
The summary presents the major points and findings of the research in a concise form.
The conclusion gives the final statements drawn from the research findings.
It answers questions such as:
- What were the major findings?
- What did the research discover?
- What can be concluded from the findings?
Recommendations may also be provided based on the findings.
In simple words: It tells the reader what the researcher finally found and concluded.
C. Supplementary Section
The supplementary section contains additional information that supports the main research report.
1. References or Bibliography
The reference section lists the sources used by the researcher while conducting and writing the research.
These may include:
- Books
- Research journals
- Articles
- Reports
- Websites
- Newspapers
- Other published materials
It gives credit to the original sources and allows readers to locate them.
In simple words: References show where the researcher got the information from.
2. Appendix
An appendix contains additional materials that are useful for understanding or verifying the research but are too detailed to include in the main body.
It may include:
- Questionnaire
- Interview schedule
- Raw data
- Detailed tables
- Letters
- Maps
- Photographs
- Supporting documents
In simple words: The appendix contains extra supporting materials related to the research.
Overall Structure
You can remember the content of a research report like this:
A. Preliminary Part
- Title Page
- Recommendation Sheet
- Viva-Voce Sheet
- Acknowledgement
- Executive Summary/Synopsis
- Table of Contents
- List of Tables and Figures
B. Body of the Report
- Introduction
- Review of Literature
- Research Methodology
- Data Presentation and Analysis
- Summary and Conclusions
C. Supplementary Section
- References/Bibliography
- Appendix
Conclusion
Thus, a research report consists of preliminary information, the main body of research, and supplementary materials. Each section has a specific purpose and together they provide a complete, systematic, and organized presentation of the research study.
अनुसन्धान प्रतिवेदनका विषयवस्तु (Content of Research Report)
अनुसन्धान प्रतिवेदनमा अनुसन्धानसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण जानकारीलाई व्यवस्थित, क्रमबद्ध र लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। सामान्यतया अनुसन्धान प्रतिवेदनलाई तीन मुख्य भागमा विभाजन गरिन्छ:
- प्रारम्भिक भाग (Preliminary Part)
- प्रतिवेदनको मुख्य भाग (Body of the Report)
- पूरक भाग (Supplementary Section)
A. प्रारम्भिक भाग (Preliminary Part)
यो अनुसन्धान प्रतिवेदनको सुरुको भाग हो। यसमा अनुसन्धानको परिचय र औपचारिक जानकारी समावेश हुन्छ।
१. शीर्षक पृष्ठ (Title Page)
शीर्षक पृष्ठ अनुसन्धान प्रतिवेदनको पहिलो पृष्ठ हो। यसमा अनुसन्धानसम्बन्धी आधारभूत जानकारी दिइन्छ।
यसमा सामान्यतया:
- अनुसन्धानको शीर्षक
- अनुसन्धानकर्ताको नाम
- कलेज/विश्वविद्यालयको नाम
- सम्बन्धित विषय वा तह
- सुपरिवेक्षकको नाम
- अनुसन्धान बुझाएको मिति वा वर्ष
समावेश हुन्छ।
उदाहरण:
“विद्यार्थीको शैक्षिक उपलब्धिमा सामाजिक सञ्जालको प्रभाव”
२. सिफारिस पत्र (Recommendation Sheet)
यो अनुसन्धानकर्ताको अनुसन्धान कार्य सम्बन्धित सुपरिवेक्षक वा निकायको निर्देशन र सुपरिवेक्षणमा सम्पन्न भएको र पेश गर्न योग्य रहेको जनाउने औपचारिक भाग हो।
यसमा सम्बन्धित शिक्षक वा अधिकारीको सिफारिस तथा हस्ताक्षर हुन सक्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान प्रतिवेदन पेश गर्न योग्य भएको औपचारिक सिफारिस हो।
३. मौखिक परीक्षा पत्र (Viva-Voce Sheet)
अनुसन्धान प्रतिवेदन पेश गरेपछि अनुसन्धानकर्ताले मौखिक परीक्षा (Viva-Voce) दिनुपर्ने हुन सक्छ।
यस भागमा मौखिक परीक्षासम्बन्धी जानकारी, परीक्षकहरूको विवरण, नतिजा वा स्वीकृतिसम्बन्धी जानकारी राखिन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धानको मौखिक परीक्षासँग सम्बन्धित औपचारिक अभिलेख हो।
४. आभार (Acknowledgement)
यस भागमा अनुसन्धान पूरा गर्न सहयोग गर्ने व्यक्ति तथा संस्थाहरूप्रति धन्यवाद तथा कृतज्ञता व्यक्त गरिन्छ।
जस्तै:
- अनुसन्धान सुपरिवेक्षक
- शिक्षकहरू
- उत्तरदाता
- कलेज/विश्वविद्यालय
- परिवार तथा साथीहरू
- आवश्यक सहयोग गर्ने संस्था
सरल अर्थमा: अनुसन्धान पूरा गर्न सहयोग गर्नेहरूलाई धन्यवाद दिने भाग हो।
५. कार्यकारी सारांश/संक्षिप्त विवरण (Executive Summary/Synopsis)
यो सम्पूर्ण अनुसन्धानको छोटो सारांश हो।
यसमा सामान्यतया:
- अनुसन्धानको विषय
- समस्या
- उद्देश्य
- अनुसन्धान विधि
- मुख्य तथ्य/नतिजा
- निष्कर्ष
- प्रमुख सुझाव
समावेश हुन्छन्।
यसलाई पढेपछि पाठकले सम्पूर्ण अनुसन्धानको मुख्य कुरा छोटकरीमा बुझ्न सक्छ।
६. विषयसूची (Table of Contents)
विषयसूचीमा अनुसन्धान प्रतिवेदनका अध्याय, शीर्षक तथा उपशीर्षकहरू र तिनका पृष्ठ नम्बरहरू दिइन्छ।
यसले पाठकलाई आवश्यक विषय सजिलै खोज्न मद्दत गर्छ।
७. तालिका तथा चित्रहरूको सूची (List of Tables and Figures)
अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएका:
- तालिका
- चार्ट
- ग्राफ
- चित्र
- Diagram
हरूको क्रम, शीर्षक र पृष्ठ नम्बर यस भागमा उल्लेख गरिन्छ।
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग भएका तथ्याङ्क र चित्रहरू छिटो पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
B. प्रतिवेदनको मुख्य भाग (Body of the Report)
यो अनुसन्धान प्रतिवेदनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण भाग हो। यसमा वास्तविक अनुसन्धान कार्य प्रस्तुत गरिन्छ।
१. परिचय (Introduction)
परिचयले अनुसन्धानको विषय र पृष्ठभूमि बारे जानकारी दिन्छ।
यसमा सामान्यतया:
- अध्ययनको पृष्ठभूमि
- अनुसन्धान समस्या
- अनुसन्धानका उद्देश्य
- अनुसन्धानका प्रश्न
- अध्ययनको महत्त्व
- अध्ययनको सीमा
- महत्वपूर्ण शब्दहरूको परिभाषा
समावेश हुन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान के विषयमा, किन र के उद्देश्यले गरिएको हो भन्ने कुरा परिचयमा बताइन्छ।
२. साहित्य समीक्षा (Review of Literature)
यस भागमा अनुसन्धानको विषयसँग सम्बन्धित पहिले गरिएका अध्ययन, पुस्तक, जर्नल, लेख, रिपोर्ट तथा अन्य सामग्रीको समीक्षा गरिन्छ।
यसको उद्देश्य:
- पहिले भएका अनुसन्धान बुझ्नु
- सम्बन्धित ज्ञान प्राप्त गर्नु
- पहिलेका अनुसन्धानका निष्कर्ष बुझ्नु
- अनुसन्धानमा रहेको खाली ठाउँ (Research Gap) पहिचान गर्नु
- आफ्नो अनुसन्धानलाई आधार प्रदान गर्नु
सरल अर्थमा: अरू अनुसन्धानकर्ताहरूले यस विषयमा पहिले के अध्ययन गरेका छन् भन्ने कुरा साहित्य समीक्षामा प्रस्तुत गरिन्छ।
३. अनुसन्धान विधि/कार्यविधि (Research Methodology)
यस भागमा अनुसन्धान कसरी सञ्चालन गरियो भन्ने कुरा स्पष्ट गरिन्छ।
यसमा:
- अनुसन्धानको डिजाइन
- अध्ययनको जनसंख्या
- नमुना र नमुना छनोट विधि
- तथ्याङ्कका स्रोत
- तथ्याङ्क सङ्कलन विधि
- प्रश्नावली/अन्तर्वार्ता जस्ता अनुसन्धानका साधन
- तथ्याङ्क प्रशोधन तथा विश्लेषण विधि
समावेश हुन्छन्।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान कसरी गरियो? भन्ने प्रश्नको उत्तर यस भागले दिन्छ।
४. तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण (Data Presentation and Analysis)
यस भागमा अनुसन्धानबाट सङ्कलन गरिएको तथ्याङ्क प्रस्तुत र विश्लेषण गरिन्छ।
तथ्याङ्कलाई:
- तालिका
- प्रतिशत
- बार चार्ट
- पाई चार्ट
- ग्राफ
- Diagram
आदि प्रयोग गरेर प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।
त्यसपछि तथ्याङ्कको विश्लेषण गरी महत्वपूर्ण नतिजा तथा तथ्यहरू पहिचान गरिन्छ।
उदाहरण:
यदि १०० जना विद्यार्थीमध्ये ७० जना विद्यार्थीले दैनिक २ घण्टाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्छन् भने, ७०% विद्यार्थीले दैनिक २ घण्टाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरेको देखिन्छ।
५. सारांश तथा निष्कर्ष (Summary and Conclusions)
सारांशमा अनुसन्धानका मुख्य विषय तथा प्रमुख नतिजाहरूलाई छोटकरीमा प्रस्तुत गरिन्छ।
निष्कर्षमा अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्यका आधारमा अन्तिम निष्कर्ष प्रस्तुत गरिन्छ।
यसमा:
- मुख्य अनुसन्धानका निष्कर्ष
- अनुसन्धानले देखाएका प्रमुख तथ्य
- अनुसन्धान प्रश्नसँग सम्बन्धित निष्कर्ष
- आवश्यक भए सुझाव/सिफारिस
समावेश गर्न सकिन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धानबाट अन्त्यमा के पत्ता लाग्यो? भन्ने कुरा यस भागमा प्रस्तुत गरिन्छ।
C. पूरक भाग (Supplementary Section)
यो मुख्य अनुसन्धानलाई सहयोग गर्ने अतिरिक्त सामग्रीहरू समावेश गर्ने भाग हो।
१. सन्दर्भ सामग्री/ग्रन्थसूची (References/Bibliography)
यसमा अनुसन्धान गर्दा प्रयोग गरिएका स्रोतहरूको विवरण दिइन्छ।
जस्तै:
- पुस्तक
- जर्नल
- अनुसन्धान लेख
- रिपोर्ट
- वेबसाइट
- पत्रपत्रिका
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएको जानकारी कुन स्रोतबाट लिइएको हो भन्ने देखाउँछ।
२. परिशिष्ट (Appendix)
मुख्य प्रतिवेदनमा राख्दा धेरै लामो वा विस्तृत हुने तर अनुसन्धानका लागि उपयोगी सामग्रीलाई परिशिष्टमा राखिन्छ।
जस्तै:
- प्रश्नावली
- अन्तर्वार्ताका प्रश्नहरू
- विस्तृत तथ्याङ्क
- कागजात
- नक्सा
- फोटो
- अन्य सहयोगी सामग्री
सरल अर्थमा: अनुसन्धानसँग सम्बन्धित थप वा सहायक सामग्री राख्ने भागलाई परिशिष्ट भनिन्छ।
परीक्षामा सम्झन सजिलो तरिका
A. प्रारम्भिक भाग
- शीर्षक पृष्ठ
- सिफारिस पत्र
- मौखिक परीक्षा पत्र
- आभार
- कार्यकारी सारांश/संक्षिप्त विवरण
- विषयसूची
- तालिका तथा चित्रहरूको सूची
B. मुख्य भाग
- परिचय
- साहित्य समीक्षा
- अनुसन्धान विधि
- तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण
- सारांश तथा निष्कर्ष
C. पूरक भाग
- सन्दर्भ सामग्री/ग्रन्थसूची
- परिशिष्ट
निष्कर्ष
यसरी, अनुसन्धान प्रतिवेदनका विषयवस्तुहरूलाई प्रारम्भिक भाग, मुख्य भाग र पूरक भागमा विभाजन गरिन्छ। यी सबै भागले अनुसन्धानलाई व्यवस्थित, स्पष्ट, प्रमाणमा आधारित र पूर्ण रूपमा प्रस्तुत गर्न सहयोग गर्छन्।
Writing a Research Report
Exam Answer Format
1. Introduction
Writing a research report is the process of presenting the findings, analysis, conclusions, and recommendations of a research study in a systematic, logical, clear, and organized written form.
A research report communicates what the researcher studied, how the research was conducted, what was found, and what conclusions were drawn.
2. Meaning of Writing a Research Report
Writing a research report involves converting the results of a completed research study into a formal written document. It requires the researcher to organize the research information logically and present it in a way that readers can easily understand and evaluate.
The report should be objective, accurate, clear, concise, and properly documented.
3. Major Steps in Writing a Research Report
1. Logical Analysis of the Subject Matter
The researcher first organizes and analyzes the subject matter logically. The information may be arranged:
- Topically – according to different topics or themes.
- Chronologically – according to the sequence of events or time.
2. Preparation of the Final Outline
A final outline is prepared to provide a proper structure to the report. It determines the order in which different sections and topics will be presented.
3. Preparation of the Rough Draft
The researcher prepares the first written version of the report based on the outline. At this stage, all important ideas, facts, findings, and interpretations are included.
4. Rewriting and Polishing
The rough draft is carefully reviewed and improved. The researcher corrects grammar, spelling, organization, repetition, clarity, and factual errors.
5. Preparation of Final Bibliography
All sources used in the research are properly listed in the bibliography or reference section. This gives credit to the original sources and increases the credibility of the report.
6. Writing the Final Draft
Finally, the researcher incorporates all corrections and prepares the final version of the research report. The final draft should be clear, systematic, accurate, and professionally presented.
4. Characteristics of Good Research Report Writing
A good research report should be:
- Clear – ideas should be easy to understand.
- Logical – information should follow a proper sequence.
- Accurate – facts and figures should be correct.
- Objective – personal bias should be avoided.
- Concise – unnecessary information should be avoided.
- Systematic – all sections should be properly organized.
- Simple – language should be appropriate and understandable.
- Well-documented – sources should be properly cited and referenced.
5. Conclusion
Writing a research report is the final and important stage of the research process. It presents the entire research work in an organized written form. A well-written research report helps readers understand the problem, methodology, findings, conclusions, and recommendations of the study. Therefore, the researcher should follow a logical structure and maintain clarity, accuracy, objectivity, and proper documentation while writing the report.
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन (Writing a Research Report)
परीक्षा उत्तर शैली
१. परिचय
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन भन्नाले अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्य, सूचना, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई व्यवस्थित, तार्किक, स्पष्ट र वैज्ञानिक ढंगले लिखित रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रक्रियालाई बुझिन्छ।
अनुसन्धानकर्ताले के अध्ययन गर्यो, कसरी अध्ययन गर्यो, के तथ्यहरू प्राप्त भए र त्यसबाट के निष्कर्ष निकालियो भन्ने कुरा अनुसन्धान प्रतिवेदनमार्फत प्रस्तुत गरिन्छ।
२. अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखनको अर्थ
अनुसन्धान पूरा भएपछि प्राप्त भएका तथ्य तथा निष्कर्षहरूलाई निश्चित संरचना र क्रमअनुसार लिखित रूपमा प्रस्तुत गर्ने कार्यलाई अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन भनिन्छ।
यसमा अनुसन्धानका उद्देश्य, समस्या, विधि, तथ्याङ्क, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।
३. अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखनका प्रमुख चरणहरू
१. विषयवस्तुको तार्किक विश्लेषण
सबैभन्दा पहिले अनुसन्धानबाट प्राप्त विषयवस्तु तथा तथ्यहरूलाई तार्किक रूपमा विश्लेषण र व्यवस्थित गरिन्छ।
यसलाई मुख्यतः दुई तरिकाले विकास गर्न सकिन्छ:
- विषयगत रूपमा (Topically): विभिन्न विषय वा शीर्षकका आधारमा विषयवस्तु प्रस्तुत गर्ने।
- कालक्रमिक रूपमा (Chronologically): समय वा घटनाको क्रमअनुसार विषयवस्तु प्रस्तुत गर्ने।
२. अन्तिम रूपरेखा तयार गर्ने
विषयवस्तुको विश्लेषणपछि अनुसन्धान प्रतिवेदनको अन्तिम रूपरेखा (Final Outline) तयार गरिन्छ।
यसले प्रतिवेदनमा कुन विषयलाई पहिले र कुन विषयलाई पछि प्रस्तुत गर्ने भन्ने स्पष्ट गर्छ।
सामान्यतया रूपरेखामा:
- परिचय
- अनुसन्धानका उद्देश्य
- साहित्य समीक्षा
- अनुसन्धान विधि
- तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण
- निष्कर्ष
- सुझाव
- सन्दर्भ सामग्री
जस्ता विषयहरू समावेश हुन्छन्।
३. प्रारम्भिक मस्यौदा तयार गर्ने
रूपरेखाका आधारमा अनुसन्धान प्रतिवेदनको प्रारम्भिक मस्यौदा (Rough Draft) तयार गरिन्छ।
यस चरणमा अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्य, सूचना, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा अन्य आवश्यक विषयहरूलाई लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।
४. पुनर्लेखन तथा परिष्करण गर्ने
प्रारम्भिक मस्यौदा तयार भएपछि त्यसलाई ध्यानपूर्वक पढेर आवश्यक सुधार गरिन्छ।
यस क्रममा:
- व्याकरण तथा हिज्जे सुधार गर्ने
- अनावश्यक कुरा हटाउने
- दोहोरिएका विषय हटाउने
- विचारहरूको क्रम मिलाउने
- तथ्य तथा तथ्याङ्क जाँच गर्ने
- भाषालाई स्पष्ट र सरल बनाउने
जस्ता कार्य गरिन्छ।
५. अन्तिम सन्दर्भ सूची तयार गर्ने
अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएका पुस्तक, जर्नल, लेख, प्रतिवेदन, वेबसाइट तथा अन्य स्रोतहरूको अन्तिम सूची तयार गरिन्छ।
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग भएका स्रोतहरूको जानकारी दिनुका साथै मूल लेखकलाई उचित श्रेय प्रदान गर्छ।
६. अन्तिम मस्यौदा लेख्ने
सबै सुधार तथा परिष्करण पूरा भएपछि अनुसन्धान प्रतिवेदनको अन्तिम मस्यौदा (Final Draft) तयार गरिन्छ।
अन्तिम प्रतिवेदन:
- स्पष्ट
- तार्किक
- वस्तुनिष्ठ
- तथ्यमा आधारित
- व्यवस्थित
- भाषिक रूपमा शुद्ध
हुनुपर्छ।
४. राम्रो अनुसन्धान प्रतिवेदनका विशेषताहरू
राम्रो अनुसन्धान प्रतिवेदन:
- स्पष्ट हुनुपर्छ।
- तार्किक तथा व्यवस्थित हुनुपर्छ।
- तथ्यमा आधारित र सही हुनुपर्छ।
- वस्तुनिष्ठ हुनुपर्छ।
- संक्षिप्त तथा सान्दर्भिक हुनुपर्छ।
- सरल र बुझ्न सजिलो भाषा प्रयोग गरिएको हुनुपर्छ।
- उचित सन्दर्भ तथा स्रोतहरू उल्लेख गरिएको हुनुपर्छ।
५. निष्कर्ष
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन अनुसन्धान प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण अन्तिम चरण हो। यसले अनुसन्धानबाट प्राप्त सम्पूर्ण तथ्य, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावलाई व्यवस्थित रूपमा पाठकसमक्ष प्रस्तुत गर्छ। त्यसैले अनुसन्धान प्रतिवेदन लेख्दा स्पष्टता, तार्किकता, शुद्धता, वस्तुनिष्ठता र व्यवस्थित प्रस्तुतीकरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
Research Report – Meaning
A research report is a formal written document that presents the complete details of a research study. It explains what the researcher studied, why the study was conducted, how the research was carried out, what data was collected, what results were obtained, and what conclusions were reached.
In simple words, a research report is the written presentation of the research process and its findings.
Explanation
When a researcher completes a study, the information and findings need to be communicated to other people. A research report provides a systematic way of communicating this information. It presents the research problem, objectives, methodology, data, results, analysis, conclusion, and recommendations in an organized form.
A research report should be clear, systematic, objective, accurate, and based on evidence. It helps readers understand the research and assess the findings.
Example
Suppose a researcher studies “The Impact of Social Media on Students’ Academic Performance.” The research report will explain the purpose of the study, methods of collecting information from students, findings from the collected data, analysis of those findings, and the final conclusion.
Conclusion
Therefore, a research report is a systematic and formal written presentation of a research study, including its purpose, methods, findings, analysis, and conclusions.
अनुसन्धान प्रतिवेदन (Research Report) को अर्थ
अनुसन्धान प्रतिवेदन भनेको कुनै विषयमा गरिएको अनुसन्धानको उद्देश्य, विधि, तथ्याङ्क, प्राप्त नतिजा, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई व्यवस्थित र लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिएको दस्तावेज हो।
स्पष्ट व्याख्या
अनुसन्धान सम्पन्न भएपछि अनुसन्धानबाट प्राप्त भएका सबै महत्वपूर्ण जानकारी र निष्कर्षलाई अरू व्यक्तिहरूसमक्ष प्रस्तुत गर्न अनुसन्धान प्रतिवेदन तयार गरिन्छ। यसमा के विषयमा अनुसन्धान गरिएको हो, किन गरिएको हो, कसरी अनुसन्धान गरिएको हो, के तथ्याङ्क प्राप्त भयो र अनुसन्धानबाट के निष्कर्ष निकालियो भन्ने कुरा क्रमबद्ध रूपमा उल्लेख गरिन्छ।
अनुसन्धान प्रतिवेदन वस्तुनिष्ठ, स्पष्ट, व्यवस्थित, तथ्यमा आधारित र विश्वसनीय हुनुपर्छ।
उदाहरण
यदि “विद्यार्थीको शैक्षिक उपलब्धिमा सामाजिक सञ्जालको प्रभाव” विषयमा अनुसन्धान गरिएको छ भने, प्रतिवेदनमा अनुसन्धानको उद्देश्य, तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने विधि, प्राप्त नतिजा, नतिजाको विश्लेषण, निष्कर्ष र सुझावहरू समावेश गरिन्छ।
निष्कर्ष
यसरी, अनुसन्धान प्रतिवेदन भनेको अनुसन्धानको सम्पूर्ण प्रक्रिया र त्यसबाट प्राप्त निष्कर्षलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्ने लिखित दस्तावेज हो।
Content of a Research Report
Detailed Explanation for Students
The content of a research report refers to all the sections and information included in a research report. A research report is generally divided into three major parts:
- Preliminary Part
- Body of the Report
- Supplementary Section
A. Preliminary Part
The preliminary part comes at the beginning of the research report. It provides introductory and formal information about the research.
1. Title Page
The title page is the first page of the research report. It gives basic information about the research.
It generally includes:
- Title of the research
- Name of the researcher
- Name of the college/university or organization
- Degree or course for which the research is submitted
- Name of the supervisor
- Date or year of submission
Example:
“Impact of Social Media on the Academic Performance of University Students”
2. Recommendation Sheet
The recommendation sheet is a formal document prepared or signed by the supervisor or concerned authority.
It generally states that the research work has been completed under proper supervision and is suitable for submission or further evaluation.
In simple words: It is an official recommendation or approval for the research report.
3. Viva-Voce Sheet
A viva-voce sheet is related to the oral examination of the research report.
After completing the research, the researcher may have to explain and defend the research before a panel of teachers or examiners. The sheet records the result or approval of this examination.
In simple words: It is the formal record of the researcher’s viva-voce examination.
4. Acknowledgement
The acknowledgement is the section where the researcher expresses gratitude to the people and organizations that helped in completing the research.
The researcher may thank:
- Supervisor
- Teachers
- Respondents
- Institution
- Friends and family
- Organizations that provided information or support
Example:
“I would like to express my sincere gratitude to my supervisor for providing valuable guidance throughout this research.”
5. Executive Summary / Synopsis
The executive summary is a brief overview of the entire research report.
It normally includes:
- Research topic
- Research problem
- Objectives
- Methodology
- Major findings
- Main conclusions
- Important recommendations
It allows the reader to understand the main points of the research without reading the entire report.
In simple words: It is a short version of the whole research report.
6. Table of Contents
The table of contents provides a list of all major chapters, headings, and sections of the research report along with their page numbers.
For example:
|
Chapter |
Topic |
Page |
|
1 |
Introduction |
1 |
|
2 |
Review of Literature |
8 |
|
3 |
Research Methodology |
15 |
|
4 |
Data Presentation and Analysis |
25 |
|
5 |
Summary and Conclusions |
40 |
It helps readers find particular sections easily.
7. List of Tables and Figures
This section provides a separate list of all the tables, charts, graphs, diagrams, and figures used in the research report.
It usually includes:
- Table number
- Title of table
- Page number
- Figure/chart number
- Title of figure or chart
- Page number
This makes it easier for readers to locate statistical information and visual presentations.
B. Body of the Report
The body of the report is the main part of the research report. It contains the actual research work and is usually divided into different chapters.
1. Introduction
The introduction introduces the research topic and explains the background and purpose of the study.
It generally includes:
- Background of the study
- Statement of the research problem
- Research objectives
- Research questions
- Significance of the study
- Scope and limitations
- Definition of important terms
Purpose: It tells the reader what the research is about and why it is important.
2. Review of Literature
The review of literature presents information from previous research, books, journals, articles, reports, and other relevant sources.
The researcher studies previous works to:
- Understand the research topic
- Identify what has already been studied
- Find gaps in previous research
- Develop a theoretical or conceptual basis
- Avoid unnecessary duplication
In simple words: It explains what other researchers have already said or discovered about the topic.
3. Research Methodology
Research methodology explains how the research was conducted.
It may include:
- Research design
- Population of the study
- Sample and sampling method
- Sources of data
- Data collection methods
- Research instruments, such as questionnaires or interviews
- Data processing and analysis methods
Example:
If a researcher wants to study students’ use of social media, they may select 100 students as a sample and collect information through questionnaires.
In simple words: Methodology explains the methods and procedures used to conduct the research.
4. Data Presentation and Analysis
This section presents the data collected during the research and analyzes it.
Data can be presented through:
- Tables
- Graphs
- Charts
- Percentages
- Diagrams
After presenting the data, the researcher analyzes it to identify important patterns and findings.
Example:
If 70 out of 100 students use social media for more than two hours per day:
70% of students use social media for more than two hours daily.
The researcher can then analyze what this finding means in relation to the research objectives.
In simple words: This section explains what data was collected and what the data shows.
5. Summary and Conclusions
The summary presents the major points and findings of the research in a concise form.
The conclusion gives the final statements drawn from the research findings.
It answers questions such as:
- What were the major findings?
- What did the research discover?
- What can be concluded from the findings?
Recommendations may also be provided based on the findings.
In simple words: It tells the reader what the researcher finally found and concluded.
C. Supplementary Section
The supplementary section contains additional information that supports the main research report.
1. References or Bibliography
The reference section lists the sources used by the researcher while conducting and writing the research.
These may include:
- Books
- Research journals
- Articles
- Reports
- Websites
- Newspapers
- Other published materials
It gives credit to the original sources and allows readers to locate them.
In simple words: References show where the researcher got the information from.
2. Appendix
An appendix contains additional materials that are useful for understanding or verifying the research but are too detailed to include in the main body.
It may include:
- Questionnaire
- Interview schedule
- Raw data
- Detailed tables
- Letters
- Maps
- Photographs
- Supporting documents
In simple words: The appendix contains extra supporting materials related to the research.
Overall Structure
You can remember the content of a research report like this:
A. Preliminary Part
- Title Page
- Recommendation Sheet
- Viva-Voce Sheet
- Acknowledgement
- Executive Summary/Synopsis
- Table of Contents
- List of Tables and Figures
B. Body of the Report
- Introduction
- Review of Literature
- Research Methodology
- Data Presentation and Analysis
- Summary and Conclusions
C. Supplementary Section
- References/Bibliography
- Appendix
Conclusion
Thus, a research report consists of preliminary information, the main body of research, and supplementary materials. Each section has a specific purpose and together they provide a complete, systematic, and organized presentation of the research study.
अनुसन्धान प्रतिवेदनका विषयवस्तु (Content of Research Report)
अनुसन्धान प्रतिवेदनमा अनुसन्धानसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण जानकारीलाई व्यवस्थित, क्रमबद्ध र लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। सामान्यतया अनुसन्धान प्रतिवेदनलाई तीन मुख्य भागमा विभाजन गरिन्छ:
- प्रारम्भिक भाग (Preliminary Part)
- प्रतिवेदनको मुख्य भाग (Body of the Report)
- पूरक भाग (Supplementary Section)
A. प्रारम्भिक भाग (Preliminary Part)
यो अनुसन्धान प्रतिवेदनको सुरुको भाग हो। यसमा अनुसन्धानको परिचय र औपचारिक जानकारी समावेश हुन्छ।
१. शीर्षक पृष्ठ (Title Page)
शीर्षक पृष्ठ अनुसन्धान प्रतिवेदनको पहिलो पृष्ठ हो। यसमा अनुसन्धानसम्बन्धी आधारभूत जानकारी दिइन्छ।
यसमा सामान्यतया:
- अनुसन्धानको शीर्षक
- अनुसन्धानकर्ताको नाम
- कलेज/विश्वविद्यालयको नाम
- सम्बन्धित विषय वा तह
- सुपरिवेक्षकको नाम
- अनुसन्धान बुझाएको मिति वा वर्ष
समावेश हुन्छ।
उदाहरण:
“विद्यार्थीको शैक्षिक उपलब्धिमा सामाजिक सञ्जालको प्रभाव”
२. सिफारिस पत्र (Recommendation Sheet)
यो अनुसन्धानकर्ताको अनुसन्धान कार्य सम्बन्धित सुपरिवेक्षक वा निकायको निर्देशन र सुपरिवेक्षणमा सम्पन्न भएको र पेश गर्न योग्य रहेको जनाउने औपचारिक भाग हो।
यसमा सम्बन्धित शिक्षक वा अधिकारीको सिफारिस तथा हस्ताक्षर हुन सक्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान प्रतिवेदन पेश गर्न योग्य भएको औपचारिक सिफारिस हो।
३. मौखिक परीक्षा पत्र (Viva-Voce Sheet)
अनुसन्धान प्रतिवेदन पेश गरेपछि अनुसन्धानकर्ताले मौखिक परीक्षा (Viva-Voce) दिनुपर्ने हुन सक्छ।
यस भागमा मौखिक परीक्षासम्बन्धी जानकारी, परीक्षकहरूको विवरण, नतिजा वा स्वीकृतिसम्बन्धी जानकारी राखिन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धानको मौखिक परीक्षासँग सम्बन्धित औपचारिक अभिलेख हो।
४. आभार (Acknowledgement)
यस भागमा अनुसन्धान पूरा गर्न सहयोग गर्ने व्यक्ति तथा संस्थाहरूप्रति धन्यवाद तथा कृतज्ञता व्यक्त गरिन्छ।
जस्तै:
- अनुसन्धान सुपरिवेक्षक
- शिक्षकहरू
- उत्तरदाता
- कलेज/विश्वविद्यालय
- परिवार तथा साथीहरू
- आवश्यक सहयोग गर्ने संस्था
सरल अर्थमा: अनुसन्धान पूरा गर्न सहयोग गर्नेहरूलाई धन्यवाद दिने भाग हो।
५. कार्यकारी सारांश/संक्षिप्त विवरण (Executive Summary/Synopsis)
यो सम्पूर्ण अनुसन्धानको छोटो सारांश हो।
यसमा सामान्यतया:
- अनुसन्धानको विषय
- समस्या
- उद्देश्य
- अनुसन्धान विधि
- मुख्य तथ्य/नतिजा
- निष्कर्ष
- प्रमुख सुझाव
समावेश हुन्छन्।
यसलाई पढेपछि पाठकले सम्पूर्ण अनुसन्धानको मुख्य कुरा छोटकरीमा बुझ्न सक्छ।
६. विषयसूची (Table of Contents)
विषयसूचीमा अनुसन्धान प्रतिवेदनका अध्याय, शीर्षक तथा उपशीर्षकहरू र तिनका पृष्ठ नम्बरहरू दिइन्छ।
यसले पाठकलाई आवश्यक विषय सजिलै खोज्न मद्दत गर्छ।
७. तालिका तथा चित्रहरूको सूची (List of Tables and Figures)
अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएका:
- तालिका
- चार्ट
- ग्राफ
- चित्र
- Diagram
हरूको क्रम, शीर्षक र पृष्ठ नम्बर यस भागमा उल्लेख गरिन्छ।
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग भएका तथ्याङ्क र चित्रहरू छिटो पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
B. प्रतिवेदनको मुख्य भाग (Body of the Report)
यो अनुसन्धान प्रतिवेदनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण भाग हो। यसमा वास्तविक अनुसन्धान कार्य प्रस्तुत गरिन्छ।
१. परिचय (Introduction)
परिचयले अनुसन्धानको विषय र पृष्ठभूमि बारे जानकारी दिन्छ।
यसमा सामान्यतया:
- अध्ययनको पृष्ठभूमि
- अनुसन्धान समस्या
- अनुसन्धानका उद्देश्य
- अनुसन्धानका प्रश्न
- अध्ययनको महत्त्व
- अध्ययनको सीमा
- महत्वपूर्ण शब्दहरूको परिभाषा
समावेश हुन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान के विषयमा, किन र के उद्देश्यले गरिएको हो भन्ने कुरा परिचयमा बताइन्छ।
२. साहित्य समीक्षा (Review of Literature)
यस भागमा अनुसन्धानको विषयसँग सम्बन्धित पहिले गरिएका अध्ययन, पुस्तक, जर्नल, लेख, रिपोर्ट तथा अन्य सामग्रीको समीक्षा गरिन्छ।
यसको उद्देश्य:
- पहिले भएका अनुसन्धान बुझ्नु
- सम्बन्धित ज्ञान प्राप्त गर्नु
- पहिलेका अनुसन्धानका निष्कर्ष बुझ्नु
- अनुसन्धानमा रहेको खाली ठाउँ (Research Gap) पहिचान गर्नु
- आफ्नो अनुसन्धानलाई आधार प्रदान गर्नु
सरल अर्थमा: अरू अनुसन्धानकर्ताहरूले यस विषयमा पहिले के अध्ययन गरेका छन् भन्ने कुरा साहित्य समीक्षामा प्रस्तुत गरिन्छ।
३. अनुसन्धान विधि/कार्यविधि (Research Methodology)
यस भागमा अनुसन्धान कसरी सञ्चालन गरियो भन्ने कुरा स्पष्ट गरिन्छ।
यसमा:
- अनुसन्धानको डिजाइन
- अध्ययनको जनसंख्या
- नमुना र नमुना छनोट विधि
- तथ्याङ्कका स्रोत
- तथ्याङ्क सङ्कलन विधि
- प्रश्नावली/अन्तर्वार्ता जस्ता अनुसन्धानका साधन
- तथ्याङ्क प्रशोधन तथा विश्लेषण विधि
समावेश हुन्छन्।
सरल अर्थमा: अनुसन्धान कसरी गरियो? भन्ने प्रश्नको उत्तर यस भागले दिन्छ।
४. तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण (Data Presentation and Analysis)
यस भागमा अनुसन्धानबाट सङ्कलन गरिएको तथ्याङ्क प्रस्तुत र विश्लेषण गरिन्छ।
तथ्याङ्कलाई:
- तालिका
- प्रतिशत
- बार चार्ट
- पाई चार्ट
- ग्राफ
- Diagram
आदि प्रयोग गरेर प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।
त्यसपछि तथ्याङ्कको विश्लेषण गरी महत्वपूर्ण नतिजा तथा तथ्यहरू पहिचान गरिन्छ।
उदाहरण:
यदि १०० जना विद्यार्थीमध्ये ७० जना विद्यार्थीले दैनिक २ घण्टाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्छन् भने, ७०% विद्यार्थीले दैनिक २ घण्टाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरेको देखिन्छ।
५. सारांश तथा निष्कर्ष (Summary and Conclusions)
सारांशमा अनुसन्धानका मुख्य विषय तथा प्रमुख नतिजाहरूलाई छोटकरीमा प्रस्तुत गरिन्छ।
निष्कर्षमा अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्यका आधारमा अन्तिम निष्कर्ष प्रस्तुत गरिन्छ।
यसमा:
- मुख्य अनुसन्धानका निष्कर्ष
- अनुसन्धानले देखाएका प्रमुख तथ्य
- अनुसन्धान प्रश्नसँग सम्बन्धित निष्कर्ष
- आवश्यक भए सुझाव/सिफारिस
समावेश गर्न सकिन्छ।
सरल अर्थमा: अनुसन्धानबाट अन्त्यमा के पत्ता लाग्यो? भन्ने कुरा यस भागमा प्रस्तुत गरिन्छ।
C. पूरक भाग (Supplementary Section)
यो मुख्य अनुसन्धानलाई सहयोग गर्ने अतिरिक्त सामग्रीहरू समावेश गर्ने भाग हो।
१. सन्दर्भ सामग्री/ग्रन्थसूची (References/Bibliography)
यसमा अनुसन्धान गर्दा प्रयोग गरिएका स्रोतहरूको विवरण दिइन्छ।
जस्तै:
- पुस्तक
- जर्नल
- अनुसन्धान लेख
- रिपोर्ट
- वेबसाइट
- पत्रपत्रिका
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएको जानकारी कुन स्रोतबाट लिइएको हो भन्ने देखाउँछ।
२. परिशिष्ट (Appendix)
मुख्य प्रतिवेदनमा राख्दा धेरै लामो वा विस्तृत हुने तर अनुसन्धानका लागि उपयोगी सामग्रीलाई परिशिष्टमा राखिन्छ।
जस्तै:
- प्रश्नावली
- अन्तर्वार्ताका प्रश्नहरू
- विस्तृत तथ्याङ्क
- कागजात
- नक्सा
- फोटो
- अन्य सहयोगी सामग्री
सरल अर्थमा: अनुसन्धानसँग सम्बन्धित थप वा सहायक सामग्री राख्ने भागलाई परिशिष्ट भनिन्छ।
परीक्षामा सम्झन सजिलो तरिका
A. प्रारम्भिक भाग
- शीर्षक पृष्ठ
- सिफारिस पत्र
- मौखिक परीक्षा पत्र
- आभार
- कार्यकारी सारांश/संक्षिप्त विवरण
- विषयसूची
- तालिका तथा चित्रहरूको सूची
B. मुख्य भाग
- परिचय
- साहित्य समीक्षा
- अनुसन्धान विधि
- तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण
- सारांश तथा निष्कर्ष
C. पूरक भाग
- सन्दर्भ सामग्री/ग्रन्थसूची
- परिशिष्ट
निष्कर्ष
यसरी, अनुसन्धान प्रतिवेदनका विषयवस्तुहरूलाई प्रारम्भिक भाग, मुख्य भाग र पूरक भागमा विभाजन गरिन्छ। यी सबै भागले अनुसन्धानलाई व्यवस्थित, स्पष्ट, प्रमाणमा आधारित र पूर्ण रूपमा प्रस्तुत गर्न सहयोग गर्छन्।
Writing a Research Report
Exam Answer Format
1. Introduction
Writing a research report is the process of presenting the findings, analysis, conclusions, and recommendations of a research study in a systematic, logical, clear, and organized written form.
A research report communicates what the researcher studied, how the research was conducted, what was found, and what conclusions were drawn.
2. Meaning of Writing a Research Report
Writing a research report involves converting the results of a completed research study into a formal written document. It requires the researcher to organize the research information logically and present it in a way that readers can easily understand and evaluate.
The report should be objective, accurate, clear, concise, and properly documented.
3. Major Steps in Writing a Research Report
1. Logical Analysis of the Subject Matter
The researcher first organizes and analyzes the subject matter logically. The information may be arranged:
- Topically – according to different topics or themes.
- Chronologically – according to the sequence of events or time.
2. Preparation of the Final Outline
A final outline is prepared to provide a proper structure to the report. It determines the order in which different sections and topics will be presented.
3. Preparation of the Rough Draft
The researcher prepares the first written version of the report based on the outline. At this stage, all important ideas, facts, findings, and interpretations are included.
4. Rewriting and Polishing
The rough draft is carefully reviewed and improved. The researcher corrects grammar, spelling, organization, repetition, clarity, and factual errors.
5. Preparation of Final Bibliography
All sources used in the research are properly listed in the bibliography or reference section. This gives credit to the original sources and increases the credibility of the report.
6. Writing the Final Draft
Finally, the researcher incorporates all corrections and prepares the final version of the research report. The final draft should be clear, systematic, accurate, and professionally presented.
4. Characteristics of Good Research Report Writing
A good research report should be:
- Clear – ideas should be easy to understand.
- Logical – information should follow a proper sequence.
- Accurate – facts and figures should be correct.
- Objective – personal bias should be avoided.
- Concise – unnecessary information should be avoided.
- Systematic – all sections should be properly organized.
- Simple – language should be appropriate and understandable.
- Well-documented – sources should be properly cited and referenced.
5. Conclusion
Writing a research report is the final and important stage of the research process. It presents the entire research work in an organized written form. A well-written research report helps readers understand the problem, methodology, findings, conclusions, and recommendations of the study. Therefore, the researcher should follow a logical structure and maintain clarity, accuracy, objectivity, and proper documentation while writing the report.
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन (Writing a Research Report)
परीक्षा उत्तर शैली
१. परिचय
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन भन्नाले अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्य, सूचना, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई व्यवस्थित, तार्किक, स्पष्ट र वैज्ञानिक ढंगले लिखित रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रक्रियालाई बुझिन्छ।
अनुसन्धानकर्ताले के अध्ययन गर्यो, कसरी अध्ययन गर्यो, के तथ्यहरू प्राप्त भए र त्यसबाट के निष्कर्ष निकालियो भन्ने कुरा अनुसन्धान प्रतिवेदनमार्फत प्रस्तुत गरिन्छ।
२. अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखनको अर्थ
अनुसन्धान पूरा भएपछि प्राप्त भएका तथ्य तथा निष्कर्षहरूलाई निश्चित संरचना र क्रमअनुसार लिखित रूपमा प्रस्तुत गर्ने कार्यलाई अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन भनिन्छ।
यसमा अनुसन्धानका उद्देश्य, समस्या, विधि, तथ्याङ्क, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावहरूलाई स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।
३. अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखनका प्रमुख चरणहरू
१. विषयवस्तुको तार्किक विश्लेषण
सबैभन्दा पहिले अनुसन्धानबाट प्राप्त विषयवस्तु तथा तथ्यहरूलाई तार्किक रूपमा विश्लेषण र व्यवस्थित गरिन्छ।
यसलाई मुख्यतः दुई तरिकाले विकास गर्न सकिन्छ:
- विषयगत रूपमा (Topically): विभिन्न विषय वा शीर्षकका आधारमा विषयवस्तु प्रस्तुत गर्ने।
- कालक्रमिक रूपमा (Chronologically): समय वा घटनाको क्रमअनुसार विषयवस्तु प्रस्तुत गर्ने।
२. अन्तिम रूपरेखा तयार गर्ने
विषयवस्तुको विश्लेषणपछि अनुसन्धान प्रतिवेदनको अन्तिम रूपरेखा (Final Outline) तयार गरिन्छ।
यसले प्रतिवेदनमा कुन विषयलाई पहिले र कुन विषयलाई पछि प्रस्तुत गर्ने भन्ने स्पष्ट गर्छ।
सामान्यतया रूपरेखामा:
- परिचय
- अनुसन्धानका उद्देश्य
- साहित्य समीक्षा
- अनुसन्धान विधि
- तथ्याङ्क प्रस्तुतीकरण तथा विश्लेषण
- निष्कर्ष
- सुझाव
- सन्दर्भ सामग्री
जस्ता विषयहरू समावेश हुन्छन्।
३. प्रारम्भिक मस्यौदा तयार गर्ने
रूपरेखाका आधारमा अनुसन्धान प्रतिवेदनको प्रारम्भिक मस्यौदा (Rough Draft) तयार गरिन्छ।
यस चरणमा अनुसन्धानबाट प्राप्त तथ्य, सूचना, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा अन्य आवश्यक विषयहरूलाई लिखित रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।
४. पुनर्लेखन तथा परिष्करण गर्ने
प्रारम्भिक मस्यौदा तयार भएपछि त्यसलाई ध्यानपूर्वक पढेर आवश्यक सुधार गरिन्छ।
यस क्रममा:
- व्याकरण तथा हिज्जे सुधार गर्ने
- अनावश्यक कुरा हटाउने
- दोहोरिएका विषय हटाउने
- विचारहरूको क्रम मिलाउने
- तथ्य तथा तथ्याङ्क जाँच गर्ने
- भाषालाई स्पष्ट र सरल बनाउने
जस्ता कार्य गरिन्छ।
५. अन्तिम सन्दर्भ सूची तयार गर्ने
अनुसन्धानमा प्रयोग गरिएका पुस्तक, जर्नल, लेख, प्रतिवेदन, वेबसाइट तथा अन्य स्रोतहरूको अन्तिम सूची तयार गरिन्छ।
यसले अनुसन्धानमा प्रयोग भएका स्रोतहरूको जानकारी दिनुका साथै मूल लेखकलाई उचित श्रेय प्रदान गर्छ।
६. अन्तिम मस्यौदा लेख्ने
सबै सुधार तथा परिष्करण पूरा भएपछि अनुसन्धान प्रतिवेदनको अन्तिम मस्यौदा (Final Draft) तयार गरिन्छ।
अन्तिम प्रतिवेदन:
- स्पष्ट
- तार्किक
- वस्तुनिष्ठ
- तथ्यमा आधारित
- व्यवस्थित
- भाषिक रूपमा शुद्ध
हुनुपर्छ।
४. राम्रो अनुसन्धान प्रतिवेदनका विशेषताहरू
राम्रो अनुसन्धान प्रतिवेदन:
- स्पष्ट हुनुपर्छ।
- तार्किक तथा व्यवस्थित हुनुपर्छ।
- तथ्यमा आधारित र सही हुनुपर्छ।
- वस्तुनिष्ठ हुनुपर्छ।
- संक्षिप्त तथा सान्दर्भिक हुनुपर्छ।
- सरल र बुझ्न सजिलो भाषा प्रयोग गरिएको हुनुपर्छ।
- उचित सन्दर्भ तथा स्रोतहरू उल्लेख गरिएको हुनुपर्छ।
५. निष्कर्ष
अनुसन्धान प्रतिवेदन लेखन अनुसन्धान प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण अन्तिम चरण हो। यसले अनुसन्धानबाट प्राप्त सम्पूर्ण तथ्य, विश्लेषण, निष्कर्ष तथा सुझावलाई व्यवस्थित रूपमा पाठकसमक्ष प्रस्तुत गर्छ। त्यसैले अनुसन्धान प्रतिवेदन लेख्दा स्पष्टता, तार्किकता, शुद्धता, वस्तुनिष्ठता र व्यवस्थित प्रस्तुतीकरणमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
Comments
Post a Comment